ژیننامە

نەوا موکرجی 19/2/2018

نەوا موکرجی

نەوا کەمال گۆکول-چاند سەنکەر-چاند گۆکول موکرجی. لە 3ی تشرینی دووەمی 1987دا لەدایکبووم. لەبەرئەوەی ئەو سەردەمە ڕۆژ لە بێداربوونەوەی بەیانیانی مرۆڤەکانەوە دەژمێررا و منیش لە بەرەبەیانی 3ی مانگدا لەدایکببووم؛ ئەوا ڕۆژی لەدایکبوونم لەسەر دۆسێ ڕەسمییەکانم: وەک پێناسی باری شارستانی و ڕەگەزنامە عێڕاقییەکەم بە 2ی تشرینی دووەم لەقەڵەمدراوە.

باوکم؛ مامۆستا کەمال موکرجی، مامۆستایەکی بەناوبانگی شاری سلێمانی بووە. دایکیشم؛ عەتێ فەرەج مەحموود تا پۆلی سێیەمی ناوەندیی خوێندووە و لەدوای ئەوەوە بووە بە کەیبانوو و دە مناڵی بووە. دوو کچ و هەشت کوڕ. یەکێک لە کچەکان هەر لە لەدایکبووندا مردووە. ماوەتەوە نۆ مناڵ کە هەموویانی پەروەردە و بەخێوکردووە. من دەیەمین مناڵ و پاشەبەرەی خێزانەکەم.

زمانەوانم، هونەرمەندم؛ موزیکدانەرم، پیانۆژەنم، گۆرانیبێژم، نووسەرم، هۆنەرم، هەروەها لە بواری تەکنەلۆژیای زانیاریشدا کەمێکیش سەردەرچووم.

لە بواری موزیکدا؛ کلاسیکیم. لە کۆتایی ساڵی 2006ـەوە بەردەوام و بێوەستان بە موزیکەوە خەریکم. لە سەرەتای کارکردنمدا بە موزیکدانەرە کلاسیکییەکان زۆر کاریگەر بووم. وەک یۆهان سێباستیان باخ، مۆتسارت، بێتهۆڤن، برامس، ڤاگنەر، شۆپان، چایکۆڤسکی، لیست، ڕاخمانینۆڤ… تد. شێوازی موزیک و گۆرانییەکانم بە گشتی کلاسیکین، بەڵام کەموزۆر ئاوێتەی شێوازی سەردەمیشن.

ئەم ژیننامە و یاداشتانە دەنووسمەوە تا خۆم بەشدارێکی ڕاسستەوخۆ بم لە گێڕانەوەی ڕووداوەکانی ژیان و دەوروبەرم. ئەم ماڵپەڕەشم داناوە تا ببێتە ڕوانگەی خۆم. هەوڵدەدەم ڕێکوپێکانە بەرهەمەکانم بڵاوبکەمەوە. لەسەر بەرهەمەکانی خۆم کە لێرە بڵاویاندەکەمەوە بەرپرسیارێتیی تەواو هەڵدەگرم. بەڵام ئەگەر وا پێویست بوو کە جارجار بیروڕای کەسانی تر بڵاوبکەمەوە؛ ئەوا هیچ بەرپرسیارێتییەک هەڵناگرم.

بنەچەی خێزان

کەمال مکورجی و خێزانەکەی
کەمال موکرجی و خێزانەکەی

ڕەگوڕیشەی خێزانەکەم لە ئاوێتەیەکی کورد و هیندی پێکهاتووە. گەر هەڵەش نەبێ؛ بنەچەیەکی تورکومانیشمان هەیە کە هێشتا بۆمان ساغنەکراوەتەوە تا چەند ڕاستە.

باپیرم (فەرەج مەحموود) لە بنەچەی دایکمەوە، بە (مام فەرەجی چایچی) بەناوبانگ بووە؛ خەڵکی پێنجوێنە. لە بەر ئەسحابەسپیدا چاخانەی هەبووە. نەنکیشم (ئامینە دەروێش) خەڵکی ئاکرێ بووە. لە سلێمانی لە گەڕەکی سابونکەران دانیشتوون.

باپیرم (گۆکول-چاند سەنکەر-چاند موکرجی)ش لە بنەچەی باوکمەوە؛ خەڵکی ناوچەی (مانیکگۆنج)ی شاری دەکایە کە ئەوکات سەر بە هیندستان بووە و ئێستا پایتەختی بەنگلادیشە. لە ساڵی 1894دا لەدایکبووە و لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا لە تەمەنی 24 ساڵیدا لە سوپای بەریتانیدا بووە بە سەرباز. لە سەردەمی جەنگی جیهانیی یەکەمدا بۆ عێڕاق نێرراوە. لە ڕێکەوتی 11ی ئازاری 1918دا پێی خستۆتە خاکی عێڕاقەوە.

گۆکول-چاند مکورجی
گۆکول-چاند موکرجی

دوای ماوەیەک بۆ سلێمانی گوازراوەتەوە و یەکەمین کەس بووە کە ئوتومبێلی بۆ سلێمانی هێناوە. لە سلێمانی بووە بە شۆفێری مەیجەر (ئیڵای بانیستەر سۆن)، کە ئەوکات دادوەری ڕامیاریی سلێمانی بووە. هەروەها یەکەم کەس بووە کە خولی فیتەری و شۆفێریی لە سلێمانیدا کردۆتەوە و خەڵکانێکی بەرچاوی فێرکردوە. لە یەکەم ڕۆژی ساڵی 1921دا لە کاری سەربازیی دەستیکێشاوەتەوە و بووە بە هاوڵاتییەکی شارستان. دواتر ئوتومبێلەکەی پێشکەشی شێخ مەحموودی حەفید کردووە و هەر خۆشی بووە بە شۆفێری.

سێ جار ژنی هێناوە. ژنی یەکەمی ناوی (حەبە خان) بووە و زانیارییەکی ئەوتۆ لە بارەیەوە نییە، بەڵام وادیارە حەبە خان تەمەنێکی کورت ژیاوە و مردووە. ژنی دووەمی ناوی (ئامینە خان) بووە، ماوەیەکی کورت پێکەوە ژیاون، دواتر جیابوونەتەوە. کچێکیان بە ناوی (سەبیحە)وە بووە، کە لە ساڵی 2007دا کۆچی دوایی کرد. ئامینە خان دواتر شوو بە پیاوێکی تورکمان دەکاتەوە، ئەو پیاوە ناوی بنەچەی سەبیحە لە گۆکول-چاندەوە دەکاتە سەر ناوی خۆی. ژنی سێیەمی ناوی (خەیرییە ئەیوب غەیوب) بووە. لە 25ی ئابی 1925دا لە شارۆچکەی کفری مارەیکردووە. خەیرییە خان؛ بەپێی زانیاریی سەر ڕەگەزنامە عێڕاقییەکەی بێت، لە ساڵی 1913دا لە کەرکوک لەدایکبووە و موسوڵمان بووە. دایکی ناوی (فەهیمە ڕەسوڵ) بووە و پێشتریش ڕەگەزنامەیەکی تری هەبووە کە (ڕەگەزنامەی عوسمانی) بووە. بە بڕوای من ڕەنگە هەڵەیەک یان لە ساڵی لەدایکبوونەکەیدا یان لە ڕێکەوتی شووکردنەکەیدا هەبێت، چونکە وابەست بەو ڕێکەوتانە؛ ئەوا دەبێت خەیرییە خان لە تەمەنی دوانزە ساڵی یان سیانزە ساڵیدا شوویکردبێت. کە بڕواناکەم ئەمە ڕاست بێت.

هەرچۆنێک بێت، لەگەڵ خەیرییە خاندا دوو مناڵی هەبووە؛ (شوکرییە) 1931 و (کەمال) 1933 و هەردوو مناڵەکانی موکرجی لەگەڵ خەیرییە خاندا؛ خوێندن تەواو دەکەن و بوون بە مامۆستا. ڕۆژی دیاریکراوی لەدایکبوونی هەردوو مناڵەکە تا ئێستا دیار نین و بە گشتی 1ی تەممووز کراوە بە ڕۆژی لەدایکبوونیان.

مامۆستا کەمال موکرجی، مامۆستای کۆمەڵایەتی بووە. بەتایبەتی وانەکانی جوگرافیا و مێژووی وتۆتەوە. ماوەیەک بەڕێوەبەری قوتابخانەی (وەتەن) بووە. باڵەخانەی ئەم قوتابخانەیە ماوەیەک کرا بە (مەکتەبی ڕێکخراوە دیموکراتییەکان) و ئێستاش (بەڕێوەبەرایەتیی چالاکییەکانی قوتابخانەکان)ـە. ماوەیەکیش جێگری بەڕێوەبەری پەروەردە و فێرکردنی سلێمانی بووە. کە حکومەتی عێڕاقی کەوتە هاندانی بەخوێندەوارکردنی عێڕاق، باوکم بە بەڕێوەبەری (نەهێشتنی نەخوێنەواری) لە پارێزگای سلێمانیدا دەستنیشانکراوە و تا نزیکی کۆتایی تەمەنیشی هەر ئەم کارەی کردووە. مامۆستا (کەریم زەند)یش جێگری بووە و هاوڕێیەتییەکی پتەویان هەبووە. پاشتر لەبەر ئاڵۆزبوونی باری تەندروستیی داوایکردووە کە تەنها ببێت بە پشکنەری بەڕێوەبەرایەتیی پەروەردە.

قوتابخانە شوێن پیشە لە بۆ
ئامادەیی سلێمانیی کوڕان سلێمانی مامۆستا 1959 1961
ناوەندیی شۆڕشی کوڕان سلێمانی مامۆستا 1961 1962
ناوەندیی ئەلنیزالی کوڕان بەسڕە مامۆستا 1962 1964
ناوەندیی قەڵادزێی کوڕان قەڵادزێ مامۆستا 1964 1965
ناوەندیی شۆڕشی کوڕان سلێمانی مامۆستا 1965 1966
ناوەندیی وەتەنی کوڕان سلێمانی مامۆستا 1966 1967
ئامادەیی سلێمانیی کوڕان سلێمانی یاریدەدەری بەڕێوەبەر 1966 1967
ناوەندیی ئێوارانی سلێمانیی کوڕان سلێمانی بەڕێوەبەر 1967 1974
ناوەندیی وەتەنی کوڕان سلێمانی مامۆستا 1967 1970
ناوەندیی وەتەنی کوڕان سلێمانی یاریدەدەری بەڕێوەبەر 1970 1973
ناوەندیی وەتەنی کوڕان سلێمانی بەڕێوەبەر 1973 1974
ناوەندیی سەرچناری کوڕان سلێمانی بەڕێوەبەر 1973 1974

مامۆستا کەمال نەخۆشیی دڵی هەبووە. بۆ چارەسەری نەخۆشییەکەی لە ساڵی 1981دا بۆ سویسرا چووە و لەوێ نەشتەرگەرییەکی سەرکەوتووی بۆ ئەنجامدراوە. بەڵام داوایلێکراوە کە پاش پێنج ساڵ بگەڕێتەوە تا پشکنینی نوێی بۆ ئەنجامبدرێت. بەڵام باوکم هەرگیز بۆ سویسرا نەگەڕاوەتەوە و خۆی وا هەستیکردووە کە تەندروستییەکەی باشە. دایکم دەیگێڕێتەوە کە بەیانییەک پێش ئەوەی بچێت بۆ سەر کارەکەی، ئازارێک لە سنگیدا هەبووە. بە پێی خۆی بۆ نەخۆشخانە چووە و لەوێ دەرکەوتوە کە بارەکەی مەترسیدارە و لە خەستەخانە خستوویانە. پاش یەک دوو ڕۆژ، لە ڕێکەوتی 25ی شوباتی 1987دا هەر لە نەخۆشخانەی سلێمانی کۆچی دوایی کردووە.

مامۆستا کەمال موکرجی لە ساڵی 1965دا دایکم (عەتێ فەرەج مەحموود)ی خواستووە. دایکم لە ساڵی 1947دا لەدایکبووە. لەسەر پێناسی باری شارستانییەکەی وەک زۆرێک لە هاوڵاتییانی تری عێڕاق نوسراوە کە 1ی تەمموز لەدایکبووە. بەڵام کاتی خۆی کە هەوڵمدا ڕۆژی ڕاستەقینەی لەدایکبوونی دایکم ساغبکەمەوە، لە نەنە ئامینەم پرسی. ئەو وتی “ئەو ڕۆژە لەدایکبوو کە چوار ئەفسەرەکە لەسێدارەدران“. مەبەستی لە “چوار ئەفسەرەکە” (عیززەت عەزیز، مستەفا خۆشناو بێتواتەیی، خەیروڵڵا عەبدولکەریم و محەممەد مەحمود قودسیی) بوو کە لە ڕێکەوتی 19ی حوزەیرانی 1947دا لەسێدارەدراون. دایکم تا پۆلی سێیەمی ناوەندیی خوێندووە و پاشتر بووە بە کەیبانوو. مامۆستا کەمال و عەتێ خان دە مناڵیان بووە، ئەوانیش ئەمانن:

  • ئاسۆ 15 کانونی یەکەمی 1966 – لەسەر وەفاتنامەکەی نووسراوە کە 31/10/1989 ڕەمیکراوە. لە 13/10/1988دا لە لایەن ڕژێمی بەعسەوە گیراوە و پاشتر ڕەمیکراوە.
  • سازان 15/1/1968
  • نزار 28/8/1969
  • گوڵاڵە 1970: بە مردوویی لەدایکبووە.
  • میران 11/11/1971،
  • کارزان 15/3/1973،
  • ڕێبین 12/4/1980،
  • هۆزان 25/8/1981،
  • ئەحمەد 13/7/1986
  • نەوا 3/11/1987.

گۆکول-چاند لە 18ی کانونی یەکەمی 1980دا لە شاری سلێمانی مردووە و مامۆستا کەمالیش هەر لە شاری سلێمانی مردووە و هەردووکیان ئارامگەکانیان لە گردی سەیوانن و لەیەکەوە نزیکن.

مناڵی

نەوا مکورجی بە منداڵیی
نەوا موکرجی بە منداڵی

من دەیەمین مناڵی خێزانەکەمم. لە بەرەبەیانی پاش مردنی لەناکاوی باوکم بە نۆ مانگ و لە 3ی تشرینی دووەمی ساڵی 1987دا لەدایکبووم. ئەو ڕۆژە پێیوتراوە ڕۆژی پارێزگا. دایکم  دەگێڕێتەوە کە لە کاتی مردنی باوکمدا لێیانپرسیوە ئایا دووگیانیت؟ بەڵام ئەو نەیزانیوە کە دووگیانە. پاش ماوەیەک ڕوونبۆتەوە کە بە من دووگیانە. دایکم کە لەو چرکەساتەدا خاوەنی 8 مناڵ بووە و مێردەکەی تازە مردووە و خۆشی کار و کاسبییەکی نەبووە؛ مناڵێکی تر کارساتهێنەر بووە. بۆیە چەندین جار هەوڵیداوە لەبارمببات. بەڵام تۆ تەماشا؛ کێ ئەم چیرۆکە دەنووسێتەوە!

یانزە مانگ و نیو بەسەر لەدایکبوونمدا، حیزبی بەعس کە لەو سەردەمەدا حوکمی عێڕاقیان دەکرد، ئاسۆی برامیان گرتووە. یاسای سەردەمی بەعس ئەوە بووە کە هەر “موخەڕڕیب“ێک گیرا، ئەوا پێویستە باوکیشی بگیرێت و هەموو ماڵ و موڵکەکەشیان داگیربکرێن و بکرێن بە موڵکی حکومەتی شۆڕش. جا لەبەرئەوەی کە ئاسۆ باوکی نەبووە و تەنها دایکی هەبووە، ئەوا دایکیشمیان گرتووە. چەند شەوێک لە ئەمنە سوورەکەی سلێمانی هێشتوویانەتەوە و دواتر بۆ بەندیخانەی ڕاگرتن (سجنی جادەی پیرەمێرد – باخچەی دایکی ئێستا) و پاشان بۆ (سەماوە) لە خوارووی عێڕاق گوازراوەتەوە. بەڵام لەبەرئەوەی لەوێ شوێن نەبووە، ئەوا بۆ (بەندیخانەی چاکسازیی سووق ئەششیوخ) لە شاری ناسرییە گوازراوەتەوە.

پاش ساڵێک لە ئەمنی سلێمانییەوە کەسوکارمیان بانگکردووە و مردننامەکەی ئاسۆیان داونەتەوە. هاوکات ئاگاداریانکردوون کە لاشەکەی وەرناگیرێتەوە و پرسەبۆدانانیش قەدەغەیە. هاوکات ئاگاداریشکرابوین کە خانوەکەمان دەبوو بکرایە بە موڵکی حکومەتی شۆڕش، بەڵام لەبەرئەوەی باوکم کاتی خۆی فەرمانبەری حکومیی بووە، لەوەیان خۆشبوون. بەم شێوەیە ئاسۆ گۆڕگوم بوو و لە بەیاننامەی مردنەکەشیدا نوسراوە کە ڕەمیکراوە و فیشەک بە سەرییەوەیەتی. دایکیشم لە ساڵی 1990دا ئازادکراوە. لە ساڵی 2010دا بۆماندەرکەوت کە لە ڕاستییدا هەرگیز لە خانوەکەمان خۆشنەبوون و دەستی بەسەردا گیراوە. ئەو بەڵگەنامەیەمان لە دۆسێکانی فەرمانگەی تاپۆی یەکەمی سلێمانیدا دۆزییەوە. کە تا ئێستاش لەوێ ماوە. لە ماوەی دەستبەسەریی دایکمدا لەلایەن نەنکم (ئامینە دەروێش)ـەوە بەخێوکراوم.

عەتێ فەرەج
عەتێ فەرەج

تاکە هیوایەک لەم کاتانەدا ئەوە بووە کە ڕۆژێک دێ خۆمان حوکمی خۆمان دەکەین و چیتر تووشی چەرمەسەریی تر نابینەوە و ژیان خۆشدەبێت و مەڕ و گورگ پێکەوە ئاودەخۆنەوە و هەموو کەس مووچەی خۆی دەبێت. بەڵام پاش ڕاپەڕینی ساڵی 1991؛ دەرگایەکی نوێی چەرمەسەریی تاهەتایی کرایەوە. شەڕی براکوژی دەستیپێکرد و نەهامەتیی خەڵک هەر بەردەوام بوو. وەک هەموو مناڵێکی تری ئەو سەردەمە؛ ئەم بارودۆخە کاردانەوەی لەسەر مناڵیم هەبووە. شەڕی ناوخۆی بەردەوام دەرفەتی ژیانکردنی نمونەیی بڕیبوو.

لەم لەتکەوڵاتەدا کە هەمیشە و بە درێژایی مێژوو لەسەر هێڵی مانونەمان لەتریوە، بەڵام کۆڵانەکانی هەمیشە یارییان تێدابووە. یاریی باوی کۆڵانیش؛ تۆپتۆپێن بوو. بەڵام یاریی تریش دەکرا. من لە هیچ کامێک لە یارییەکانی کۆڵاندا باش نەبووم. نەک هەر باش نەبووم، بگرە لەبەر خراپیم کەس نەیدەویستم. نە هەڵماتێن، نە هەللوکێن، نە ڕەسمڕەسمێن، نە هەڵماقۆ، نە چاڵچاڵێن، نە توولتوولێن، نە گەنمگرتیجۆبڕا، نە مارگرتی، نە بالە…تد. لەبەر خراپییم، لە تۆپتۆپێندا ئەگەر ئەو ڕۆژە بەختم هەبوایە؛ دەیانکردم بە گۆڵچی، یان دایاندەنیشانم و دەیانوت “دوایی هەڵتدەسێنین”. بۆ نەگبەتییم؛ هەموو مناڵانی گەڕەک بۆ وێزەی من (ئەلێکس فێرگسن) بوون!

زۆربەی کات یان بە تۆپی باغە،  یان بە تۆپی گۆرەوی تۆپتۆپێنمان دەکرد. تۆپی گۆرەوی؛ واتە تۆپەکەمان لە گۆرەویی کۆکراوەی دڕاوی گەڕەک دروستدەکرد. جا وەک گۆڵچییەک کە دەبوو تۆپەکە بە دەست بگرمەوە، ناخۆشترین کات ئەوە بوو کە تۆپەکە دەکەوتە تاسەیەکی قوڕاوییەوە. تۆپی چی! ناپاڵمێکی بۆگەن! منیش دەبوایە خۆمم بۆ هەڵبدایە و بە دڵ و بە گیان بمگرتایەتەوە. جا کە ئەم ناپاڵمە بۆگەنەم دەگرتەوە ئافەرینیان لێدەکردم و هانیاندەدام، منیش خۆم لێدەبوو بە (دەیڤد سیمان). جا ئەوکات هەر بە ڕاستیی دەیڤد سیمان لای من گۆڵچییەکی زۆر باش بوو و خۆشمدەویست.  تۆپی باغەش قەڵبترین جۆری تۆپ بوو، چونکە کە شووتێکیان لێدەدا بەرەو لای چەپم، تا خۆم بۆ هەڵدەدا، با ئاراستەی تۆپەکەی دەشکاندەوە بۆ لای ڕاست، لەبەرئەوە بە دوو دەرزەن و سێ دەرزەن گۆڵم لێدەکرا و تێر سەرزەنشت دەکرام.

هەموو ئەم سەرزەنشت و شکستانە وایانلێکربووم کە پەناگەیەکی تر بدۆزمەوە بۆ کاتبەسەربردن. لەبەرئەوەی کەمدەرامەتیش بوین؛ من لە هەموو تەمەنی مناڵییمدا تاقە یەک یاریشم نەبووە. ڕۆحی شاد بێ نەنکم، هەمیشە دەیوت “کوڕم، تۆ بە سەرقاپە مەنجەڵێکەوە ڕۆژێکی تەواوت بەسەردەبردە ، ئینجا بۆ بەیانی سەرەی چەتاڵ بوو، هەر لە بەیانی زووەوە تا دەخەویتیت بە چەتاڵێکەوە خەریک دەبوویت، ئینجا کەوچک، ئینجا دیسانەوە سەرقاپەمەنجەڵ“.

لە ساڵی 1994دا، دراوسێیەکمان یادی بەخێر ناوی حاجی جەمال بوو، دوکانی یاریی مناڵانی هەبوو. ڕۆژێک یەکی ئوتومبێلێکی بە دیاری بە من و ئەحمەدی برام دا. یەکێکیان زەردێکی مەیلەوپرتەقاڵیی بوو، ئەوی تریان نیللی بوو، بەقەدیەکبوون و یەکی بستێک دەبوون. لە خۆشییدا یەکسەر هەڵمانپچڕین و لەبەردەرگا یاریمان پێکردن. بۆ چرکەساتێک بەجێمهێشتن، چوومە ئەودیو دەرگای ماڵەوە و گوێم لە دەنگی ئوتومبێلێک بوو بە کۆڵانەکەماندا ڕۆیشت، ئەحەی برام هاوارێکی لێکردم بێمە دەرەوە، هاتمە ئەمدیو دەرگاکە و بینیم هەردوو ئوتومبێلەکە وردوخاش ببوون. پارچە هەرە گەورەکەیان بەقەد نینۆکی مناڵێک دەبوو.

جگە لە تاڵاوی کوشتنی چێژێکی تاقانەی بەنرخ کە هەمانبوو، دایکم زۆر سەرزەنشتی کردین. “کوڕم، ئاخر کوێڕا فریاکەوتن؟ ئەو پیاوە گەورەیە چاکەیەکی گەورەی لەگەڵ ئێوە کردوە و ئەو ئوتومبێلانەی داونەتێ بۆیی دڵتان خۆشبکا. کەچی ئێوەش یەکسەر لەبەردەرگای ماڵەکەی خۆیدا بەجێتانهێشت ببێت بەژێر ئوتومبێلەوە؟ هەر ئێستا گسک دەبەن و هەموو ئەو ناوە لە کۆڵان گسکئەدەن. دەبێ وابکەن پارچەی نەدۆزرێتەوە و بەیانیش زوو هەستن، هەر کە ئوتومبێلی خۆڵەکە هات بە دەستی خۆتان تێیبکەن، نەوەک کاک حاجی بیبینێت و بڵێ ئەم مناڵانە بە چاکەی منیان نەزانی. کوڕم، ناشرینترین سیفەتی مرۆڤ ئەوەیە کە بە چاکەی خەڵک نەزانێ. هەر ڕۆژێکیش ئەگەر پرسیاری لێکردن پێیدەڵێن بەڵێ ئوتومبێلەکانتان وەکو چاوتان پاراستوە و ماون و لە ماڵەوە یارییانپێدەکەن و زۆر سوپاسیشی دەکەن. خێرا بچن پارچەکانی کۆبکەنەوە، جوان. کە تەواویش بوو خێرا وەرنەوە و پێشمکەون با بچین زۆر سوپاسی بکەین. ئەوە پێتان دەڵێم، بە درۆم نەخەنەوە ها!“.

ئێمەش بە دڵی شکاوەوە چوین و خاپووری میرنشینی چێژی خۆمانمان بە دزییەوە بۆ فڕێدان کۆکردەوە. ئاشبێت تا ماویشین وا خۆمان پیشان بدەین کە هەر ماومانن. تا ئەم چرکەساتەش، نەمانهێشت کاک حاجی جەمال بزانێ هەر هەناسەیەک دوای ئەوەی ئوتومبێلەکانی داینێ، لە بێعەقڵییماندا بەجێمانهێشتن ببن بەژێر ئوتومبێلی شۆفێرێکی بێهەستەوە. بەم شێوەیە تاقە یارییەکانمان شکا، دڵمان شکا، بەڵام وانەی پێزانین فێربوین.

ئیتر ببڕێ و ببڕێ یارییەکی ترم نەبوو. تا کاتێک خۆم چوومە پۆلی یەکی  ناوەندی (حەوتی ئێستا)، ڕۆژانەی خۆمم کۆکردبۆوە، ڕۆژێک بە پارەی کۆکراوەی خۆم، بە دەستی خۆم، چووم بە سێ دینار ئوتومبێلێکی پچکۆلەم بۆ خۆم کڕی. ئەو ڕۆژە لە یادگەی مناڵییمدا پڕشکۆترین و ئاسوودەترین ڕۆژ بوو کە تا ئێستاش چێژەکەی لە ژێر زمانی یادەوەرییەکانمدا ماوە.

بگەڕێینەوە بۆ پێشتر؛ لە ئەنجامی سەرزەنشت و شکستەکانم لە یارییەکانی کۆڵاندا، هەر لەو کاتەوە خوومدابووە گۆرانیبێژان و وێنەکێشان و نووسین. خۆشبەختانە باوکم پەڕتووکانێکی زۆری پاش خۆی بەجێهێشتبوو. منیش کاتەکانم بە گوزەرکردن بەناو ئەم پەڕتووکانە و خوێندنەوەی هەندێکیانەوە دەبردەسەر. ئەم پەڕتووکانە وێری یارییەکانی کۆڵانم بوون.

گۆران
گۆران

باشترین پەڕتووک بەلامەوە هۆنراوە کوردییەکان بوو. بەتایبەتیش دیوانی (گۆران) و (فایەق بێکەس). ئەم دوو هۆنەرەم زۆر خۆشدەویست. هەموو ڕۆژێک هۆنراوەکانیانم دەخوێندنەوە و هەندێجاریش کە لێیان وەڕسدەبووم، هۆنراوەکانی ترم دەخوێندەوە، وەک هۆنراوە کلاسیکییەکان. بەڵام گەر دەتانەوێت ڕاستگۆبم، هیچ شتێکیان لێتێنەدەگەیشتم کە باسی چی دەکەن.

گۆران گیان، گۆڕەکەی پڕ لە گەوهەر بێ، هۆنراوەکانی ئەم کەڵەهونەرمەندە هاوڕێی خۆشەویستی مناڵیم بوون. هەندێجار هەوڵمدەدا هەندێک لە هۆنراوەکانی ئەو و بێکەس بە گۆرانییەوە ببێژم و لە مێشکی خۆمدا خۆم بە موزیکدانەر یان گۆرانیبێژێکی مەزن دەزانی.

خوێندنی سەرەتایی

لە ساڵی 1993دا خرامە بەر خوێندنی سەرەتایی. هەر شەش ساڵی سەرەتایی لە (قوتابخانەی کوردستانی سەرەتایی تێکەڵاو) بووم. لە تەنیشت قوتابخانەی بابانی کوڕان و ناوەندیی پیرەمەگروونی کچانەوە بوو لە کۆڵانی کارگەی سەهۆڵەکەوە کە دەچویتە ناوەوە.

هەر یەکەم ڕۆژی خوێندنی پۆلی یەکەمی سەرەتایی؛ کەمێک بزێوییم کرد. بەڕێوەبەری قوتابخانەکەمان هات و دارێکی پێبوو کە بزمارێک بە سەرەکەیەوە بوو. دارێکی لە دەستی ڕاست و دارێکی لە دەستی چەپم دا. بزمارەکە قەراغی ئەسپێکوژەی هەردوو دەستمی هەڵتڵیشاند و تا ئەم چرکەساتەش شوێنبرینەکان بە دەستمەوە جوان و ڕوون و ئاشکرا دیارن. تەنانەت بە ڕوونیی دیارە کە شوێنبرینی بزمارەکە خڕیلەیە و تا ڕادەیەک گەورەیە، چونکە سەری بزمارەکەی پیاچوە و پاشان شوێن تڵیشەکەش باریکترە. بە هەردوو دەستەکانمەوە دیارن.

جانتای خوێندنەکەم هیی ئاسۆی برام بوو. سەوزێکی تۆخ و ڕەش بوو. وێنەیەکی باتمانی لەسەربوو. چەند قەڵبەیەکی تێدابوو، دایکم دووریبوونییەوە. پاراستنی پەڕتووک و دەفتەرەکانم لەناویدا لە ژێر باراندا زۆر دژوار بوو. زۆر باران پەڕتووک و دەفتەرەکانمیان تەڕکردوە. ناچار بووم لە باراندا قەمسەڵەکەم بەسەر جانتاکەمدا لەبەربکەم. لە پیرەمێردێکی قەموور دەچووم. شانکەی جانتاکەش چەندین جار و بە چەندین جۆری دەزوو دووررابۆوە. تا پۆلی پێنجەمی سەرەتاییش هەر ئەم جانتایەم لەشاندەکرد.

لە قوتابخانەی سەرەتاییدا؛ هەرگیز لەوانە نەبووم کە خۆم بۆ خوێندن کوێر کردبێ. کەچی ناشزانم چۆن، هەمیشە یەکەم بووم و نمرەکانم دە لە دە بوون. لە هەموو وانەیەکیشدا گۆرانییەکم دەبێژا. مامۆستاکانم دەنگمیان پێخۆش بوو، ئەو سروشتەشمیان پێخۆشبوو کە هەرگیز لە گۆرانیبێژان و خۆنمایشکردن سڵمنەدەکردەوە. لە ڕاستیدا ئەگەر مامۆستایەک لە وانەیەکدا بۆ گۆرانیبێژان هەڵینەساندمایە؛ ئەوا من بە زۆری زۆرداری واملێدەکرد هەڵمبسێنێت گۆرانی ببێژم. “مامۆستا توخوا با گۆرانییەک ببێژم، ئا یادە تۆش بە مامۆستا بڵێ، میرە تۆش پێی بڵێ، باخان دەی پێیبڵێ، گەشە دەی، لینا، گۆنا، دەی پێیبڵێن، با هەڵمسێنێ گۆرانی ببێژم”. تەنانەت هەندێجار مامۆستاکانم لە پۆلێکی ترەوە دەیاننارد بە شوێنمدا تا لەوێ گۆرانییەکیان بۆ ببێژم. ئەم جۆرە ڕۆژانە لە کاتی خۆیدا ڕۆژی پڕشانازیی من بوون.

ڕۆژێک مامۆستایەکمان لە پۆلێکی تردا کێشەی ئەوەی هەبوو کە نەیدەزانی چۆن قوتابییەکان بخاتە گۆرانیبێژان. چونکە هیچ کامێک لە قوتابییەکان یان ئامادەنەبوون گۆرانیببێژن، یان بە باشی نەیاندەبێژا. منی بانگکرد تا پیشانیانبدەم چۆن گۆرانی ببێژن! تۆ تەماشا؛ دەستنیشانکراوم کارێک بکەم کە هیچ بیرۆکەیەکی کردنەکەیم نییە. چونکە من تەنها دەمزانی گۆرانیببێژم، نەک خەڵک فێربکەم. وەک پەندەکە دەڵێت “ئەوەی دەیزانێت؛ دەیکات، ئەوەی نایزانێ؛ دەبێتە مامۆستاکەی”. منیش نەمدەزانی چییان فێربکەم بۆئەوەی لە فیستیڤاڵدا بیڵێن، بۆیە لە کۆتاییدا خۆم ئەو گۆرانییەم لە فیستیڤاڵەکەدا بێژا کە دەبوو ئەوان بیانبێژایە.

نەوا موکرجی و خاڵۆزاکەی لە چەقی سەرنجی خێزانەکەیدا. کراس گوڵگوڵییەکە نەوایە. تیشێرت پەمەییەکە (ڕەوا یاسین فەرەج)ی خاڵۆزایەتی.

یەکێک لە خووەکانی تری مناڵیم؛ لاساییکردنەوەی خەڵک بوو. خێزانەکەم چێژیان لەم خووەم دەبینی. هەندێجار کە میوانمان دەهات داوایانلێدەکردم لاسایی خەڵک بکەمەوە، ئەوانیش پێدەکەنین. نازانم بۆ، بەڵام هەمیشە دەچوومە سەر بەرزاییەک، کورسییەک، قەنەفەیەک، مێزێک و لاسایی خەڵکم دەکردەوە. ڕەنگە لە عەقڵی بێئاگامدا سەکۆی شانۆم بۆ خۆم دروستکردبێ. ئیتر منیش هەر لە مەلا و مامۆستا و خزم و کەسوکار و دەرودراوسێ، لاسایی دنیام دەکردەوە. یان زۆر جار سەمام بۆ دەکردن. هەمیشە من ناوەندی سەرنجی هەموو خێزانەکەم بووم و لە هەموو کۆبوونەوەیەکدا هەموویانم بە چالاکییەکانی خۆمەوە خەریکدەکرد.

لە جەژنی قوربانی بەهاری ساڵی 1999دا بۆ ئەسپسواری بۆ سەرچنار چووم. بەڵام ئەسپێکی سەرکێشیان پێدام. ئەسپە خۆشڕەوەکان هەموویان بەدەست مناڵ و خەڵکی ترەوە بوون، تەنها یەک ئەسپی لێبوو، منیش هەر داوامدەکرد. گوێملێبوو، دوو پیاوەکە گفتوگۆیاندەکرد:

  • دەڵێی چی؟ بیدەینێ؟
  • نا، بابە، ئەو ئەسپە شێتە، بۆ ئەو نابێ.
  • کوڕە دە با بیدەینێ، ئیشەڵا هیچ نابێ.
  • ئەی ئەگەر شت بوو؟
  • فشەیە! هیچ نابێ!
نەوا مکورجی لە سەرەتای هەرزەکارییدا
نەوا موکرجی لە سەرەتای هەرزەکاریدا

خاوەنئەسپی چاولەپارە، ئەسپەی پێدام. هەر چوار پێنج غار و ئیتر ئەسپە شێت بوو. بە هیچ دانەدەبەسترا. لە پشتەوە هاواریان دەکرد “شەق بدە لە بنی ورگی، شەق بدە لە بنی ورگی”. منیش قاچم هەر نەدەگەیشتە بنی ورگی. دوای کێشمەکێشێکی زۆر؛ ئەسپە دوو پێشەسم و لۆقی هەڵبڕی و حیلەیەک و منی بە پشتدا هاویشت. بەسەر شەویلگەی لای چەپمدا کەوتم و ئاگام لە خۆم نەما. نازانم دوای چەند ڕۆژ، بەڵام چاومکردەوە لە ماڵەوە لەناو جێگەدا بووم. تا ئێستاش شەویلگەم بە ناڕەحەتی دەکرێتەوە و دادەخرێتەوە و لە کردنەوە و داخستنەوەکەیدا تەقەتەقێک دەکات. ئەمەش بەتایبەتی لەکاتی گۆرانیبێژاندا بێزارمدەکات.

کارزانی برام، کۆلێژی هونەرەجوانەکان بەشی موزیکی لە زانکۆی بەغدا تەواوکرد. لە سلێمانی بوو بە مامۆستای پەیمانگای هونەرەجوانەکان. ئەو هەم ژەنیاری کەمانچە بوو، هەم عوود و هەم گیتاریش. بەردەوام موزیکی کلاسیک لە ماڵماندا هەبوو. منیش سەرم بۆ موزیک دەخورا. تا ماوەیەک لێیدەپاڕامەوە کە بمباتە تیپی هونەریی مناڵان و بەشکم لەوێ گۆرانی ببێژم. دواجار وایکرد. یەک دوو جار لە کۆرسی مناڵاندا لە گاوانییەکەدا دایاننام گۆرانیببێژم. پاشان داواملێکرد کە بمباتە فێرگەیەکی موزیکییەوە. ماوەی نزیکەی مانگێک لە هاوینی ساڵی 1999دا بردمی بۆلای مامۆستا عادل حەمەکەریم، ئەوکات ئەو فێرگەیەکی هەبوو ناوی (ئامۆژگای سلێمانی) بوو. لەسەر شاڕێی سالم و سەروو کارگەی سەهۆڵەکە و بەرامبەر ئوتێل میهراکۆی ئێستابوو. لای ئەو وانەی عوودم خوێند. هاوکاتی ئەم ماوەیە لە لایەکی ترەوە چووبوومە یانەیەکی وەرزشییەوە بۆئەوەی ببم بە یاریزانی پینگپۆنگ.

زۆری پێنەچوو، ڕۆژێک لە بەردەرگای ماڵی خۆماندا لە یارییەکی تۆپتۆپێندا کەوتم و قرنجێک کەوتە ئێسقانی باسکی دەستی ڕاستمەوە. بۆ ماوەیەکی درێژ کە نزیک بە مانگێک دەبوو، باسکمیان لەگەچگرت. بللیمەتێک کە بیرمنایەتەوە کێ بوو، لەم کاتەدا وتبووی “پێش گەچەکە، هێلکەی بۆ بشڵەقێنن و لە قۆڵی بسوون، زوو چاکیدەکاتەوە”.ماڵەوەشمان بەقسەی ئەم بللیمەتەیان کرد و وابزانم سێ هێلکەیەکیان لە قۆڵم سوی. پاش مانگێک کە گەچەکە لێکرایەوە خۆم و ئەو برینپێچەی بۆی لێکردمەوە لە بۆگەنی ساردی ئێڵنجپێدەری هێلکەی قەتیسی ژێر گەچ خنکاین.

چەند ڕۆژێک دوای لێکردنەوەی گەچەکەی باسکم. هەموو خەڵکی ناوچەکە خۆیان بۆ بینینی خۆرگیرانی مەزنی 11ی ئابی 1999 ئامادەدەکرد. هەموومان تامەزرۆی ئەو ڕۆژە بوین. بەڵام من ئەو ڕۆژە هەر لە بەیانییەکەیەوە ئازارێکی مەزن هەناومی گرتەوە، بەرەبەرەش زیاتر و زیاتر دەبوو. تا لای دەمی نیوەڕۆ کە ئەوەندەی نەمابوو بۆ خۆرگیرانەکەی کە هەموومان بۆی بەتەوسەوە بوین؛ ئازارەکەم گرمۆڵەی کردبووم و گینگڵی پێدەدام. کارزانی برام پشکنینێکی سەرەتایی بۆکردم و وتی کە ڕیخۆڵەکوێرەمە، چونکە ئەو پێشتر ڕیخۆڵەکوێرەی دەرهێنرابوو، سروشتی ئازارەکەی ناسییەوە.

بەپەلە بە تەکسییەکی بەڕازیلی بۆ خەستەخانەیان بردم و لە دەرەوەش هەموو جیهان تەماشای خۆرگیرانی دەکرد.تەکسییەکە زۆر بەخێرایی دەڕۆیشت و هەموو تاسەکانی شاری تەیکرد. بەپەلە بردمیان بۆ فریاگوزاریی خێرا و لەوێ نەشتەرگەرییم بۆکرا و ڕیخۆڵەکوێرەم دەرهێنرا. ڕیخۆڵەکوێرەیەک بە نرخی خۆرگیرانێک کە دوو سەعات و سی و شەش خولەک و شەش چرکەی پێچوو و 99.31%ی خۆر گیرا. داخەکەم، ئەم دیاردە دانسقەیەم نەدی و بووم بە هۆی ئەوەی چەند کەسێکی تریش یان نەیبینن، یان ئەوەندە بە ئاسوودەیی چێژیلێنەبینن. ئەم ماوەیە بەتەواویی منی لە موزیک و پینگپۆنگ دوورخستەوە. پاش چاکبوونەوەشم جارێکی تر بۆ هیچیان نەچوومەوە.

لە نیوەی دووەمی نەوەتەکاندا، سازانی خوشکم و میرانی برام کە زانکۆیان تەواوکردبوو، کاریان دۆزییەوە و یارمەتیی خێزانەکەیان دەدا و ژیانمان بەرەو بووژانەوە ڕۆیشت. میران لە هەولێر کاری دۆزیبۆوە، سازانیش لەگەڵ خۆماندا لە سلێمانی. لە پۆلی پێنجەمی سەرەتاییەوە ساڵی 1997 جانتای نوێم بۆ كڕرا و چیتر ئەو جانتا سەوزی تۆخ و ڕەشەی وێنەکەی باتمانی تێدابوو سەرنگومم کرد.

خوێندنی ناوەندی

قۆناغی ناوەندی لە سلێمانی

نەوا مکورجی لەگەڵ هاوپۆلانی لە قوتابخانەی شۆڕش. ساڵی خوێندنی 2000-2001
نەوا موکرجی لەگەڵ هاوپۆلانی لە قوتابخانەی شۆڕش. ساڵی خوێندنی 2000-2001

لە قۆناغی ناوەندیدا لە قوتابخانەی شۆڕش وەرگیرام. شۆڕش بە قوتابخانەی (عەرەبی) ناسراوە.چونکە خوێندنی عەرەبی و کوردیشی تێدابوو. پاش مشتومڕی زۆر لە ماڵەوە کە هەر دایاننابوو ببم بە پارێزەر، بڕیاریاندا کە بمخەنە بەر خوێندنی عەرەبی. هۆکارەکان ئەوە بوون کە:

  • هێشتا خوێندنی کوردی دەڵەمە بوو.
  • زمانێکی تری دەوڵەمەندتر فێردەبم و لە ئایندەدا دەتوانم بێشومار سەرچاوەی پێبخوێنمەوە.
  • خوێندن لە زانکۆ هێشتا هەر بە عەرەبی بوو، بەتایبەتیش ئەو کۆلێژەی لە من مارەکرابوو کە کۆلێژی یاسا بوو.

لە بەشی عەرەبییەکە وەرگیرام. مامۆستای جوگرافیا و مێژووەکەمان یەک مامۆستا بوو. من هەمیشە نەمدەزانی کام وانەیە مێژووە و کامە جوگرافیایە. کە مامۆستا نەخشەیەکی لەسەر تەختەڕەشەکە دەکێشا ئینجا دەمزانی (ئهم، لە وانەی جوگرافیاداین). کە هەموو وانەکەش تەواو دەبوو و تەختەڕەش خاوێن بەجێدەما، ئینجا دەمزانی کە لەوانەیە وانەکە مێژوو بووبێت.

مامۆستای عەرەبییەکەمان ناوی مامۆستا بەرزان بوو، هاوڕێی کارزانی برام بوو. مامۆستایەکی زۆر بەڕێز بوو. ڕۆژێک هەڵیساندم بۆ شرۆڤەی ڕستەیەک کە ئەم ڕستەیە بوو بە لەکە بە مێژوومەوە، ئەویش ڕستەی (زارَ مُحَمَّدٌ أَخيِهِ) بوو. دەی (زارَ) چییە؟

  • مامۆستا زارا موئەننەسە.

مامۆستا حەپەسا، پاش وچانێکی پڕ لە واقوڕمان، پرسی:

  • ئەی (مُحَمَّدٌ) چییە؟

منیش سەرێکم خوراند و بە بڕوایەکی تەواوەوە وتم:

  • مامۆستا، موحەممەد موزەککەرە.
  • ئێ باشە، چی ترە؟

چی ترە؟ کوڕی چاکە.

  • مامۆستا، موئەننەس نییە.

مامۆستا بەرزان لەو چرکەساتەدا دەیویست بگەڕێتەوە سەرەتای سەرەتا تا بزانێت هۆکاری ئەم کارەساتە چییە. پاشان پرسی:

  • ئەی (أَخيِهِ) چییە؟

لە کوڕەکەی تەنیشتم پرسی:

  • ئەرێ ئەخ بوو کە موزەککەر بوو یان ئوخ؟
  • ئوخ نا، ئوخت. ئوخت موئەننەسە.
  • ئەی ئەخ موزەککەرە؟
  • بەڵێ.

یەکسەر ڕوومکردەوە مامۆستا و وتم:

  • مامۆستا، ئەخیهی موزەککەرە.

مامۆستا گەڵاڵەی بیرەکانی خۆی کۆکردەوە و پرسی:

  • تۆ واز لە (مُحَمَّدٌ) و (أَخيِهِ) بهێنە، (زارَ) بۆچی موئەننەسە؟
  • ئەی مامۆستا زارا کچ نییە؟

مامۆستا لێرەدا دڵنیا بوو کە ئەم کارەساتە ئاوا ئاسان چارەسەر نابێت. شەوەکەی بۆ ماڵمان هات و بە دایکم و براکانمی وت “کاکە ئێوە ستەم لەو کوڕە دەکەن ناردووتانەتە خوێندنی عەرەبی. تا زووە بیخەنەوە کوردییەکە تا نیوەی ساڵی بەسەردا نەهاتووە، ئەگینا دوایی ناتوانێ بچێتەوە کوردی ئەمساڵی هەروا بە خۆڕایی دەڕوات و دڵنیاشبن دەرناچێت”.

قسەکەی مامۆستا بەرزان بە هەند وەرگیرا و هەر بۆ چەند ڕۆژێک دوای ئەوە خرامەوە بەر خوێندنی زمانی شیرینی کوردی.

ساڵی یەکەم و دووەمیش قوتابخانەکەمان (شۆڕش) بوو. بەڵام لە ساڵی 2002ەوە بەشی کوردییەکە تەواو جیاکرایەوە. هەر لە هەمان باڵەخانەی ئێستایدا دەمانخوێند، بەڵام کوردییەکە تەنها ناوەندی بوو، ناونرا (زاگرۆس) و عەرەبییەکەش تا پۆلی شەشەمی ئامادەیی (دوانزەی ئێستا)ی تێدا بوو. واتە من پۆلی سێیەمی ناوەندیم لە (زاگرۆس) خوێند.

لە قۆناغی ناوەندیی خوێندنمدا و بە تایبەتی دوای پۆلی دووی ناوەندی (هەشتی ئێستا) و سەرەتای پۆلی سێیەم (نۆی ئێستا)؛ کەمێک بەرباد بووم. هەر ئەوکات فێری جگەرەکێشان بووم و لە پۆلدا هەڵەوەڕیم دەکرد و هەستمدەکرد جیهان شوێنی هەموو کەسێکی بەخۆشی کردۆتەوە، هیی من نەبێ. بۆیە لەگەڵ بەختی خۆمدا کەوتبوومە شەڕ. بەداخەوە هەندێک لە مامۆستاکانیشم هەرزەنەناس بوون. تا ڕادەیەکیش لەبری ئەوەی دوو قسەی چاکم بۆ بکەن و واملێبکەن لەڕوومنەیەت هەڵەوەڕی بکەم، دژایەتییان دەکردم و وادیار بوو ئەوان نییەتی ئەوەیان لێهێنابوو کە پشتم لە زەوی بدەن. لەمەشدا سەرکەوتوو بوون.

هاوکات دووراودوور حەزم لە کچێک کردبوو و هۆنراوە و پەخشانم دەنووسی و خۆم لێببوو بە ئیمروئول قەیس. لە قوتابخانە بە جگەرەوە دەگیرام و دەردەکرام و بانگی ماڵەوەم دەکرا و منیش دراوسێم دەبرد و لە قوتابخانە دەموت “ئەمە خاڵمە”. کۆتاییەکەی بەوە هات کە لە پۆلی سێیەمی ناوەندییدا دوای چەندین جار دەرکردن لە قوتابخانە؛ دەرنەچووم.

قۆناغی ناوەندی لە هەولێر

دوای دەرنەچوونم لە پۆلی سێیەمی ناوەندیدا،؛ ئەو ساڵە بڕیارمدا لەگەڵ میرانی برامدا بچم بژیم و خوێندنم بۆ هەولێر بگوێزمەوە. هەر واشمکرد. لە هەولێر چوومە (قوتابخانەی وڵاتی ناوەندی).

ژیانی هەولێر لە ژیانی سلێمانی زۆر خۆشتر نەبوو. زۆر جیاوازتر بوو. لە قوتابخانەی شۆڕش لە عەقاریی سلێمانی زۆربەی بەهاکان ئەوە بوون کێ زۆر قسەخۆشە و خۆشمەشرەبە و سووسەچیی مامۆستا نییە و خۆی جگەرەمان پێشکەشدەکات. هاوکات من نا، بەڵام دڵداری و کچ و ماچومووچ لای برادەران تامی پلەیەکی لیوای دەدا. زۆربەی برادەران باسیان باسی ئەوە بوو کە لەگەڵ فڵان و فیسار کچدا دڵداریدەکەن. زۆربەشیان درۆیان دەکرد، بەڵام باسەکانیان هێند خۆش بوون کە هەرگیز بەدرۆ نەدەخرانەوە. مەگەر یەکێک زۆر لامسەرلاییانە درۆکان بکات و گوێگرەکانی بە بێمێشک بزانێ، ئینجا بە داشۆرین تەمێدەکران. من لەم بوارەشدا وەک یارییەکانی کۆڵان باش نەبووم. ئەوکات بە پێچەوانەی ئەوانەوە خۆم بە ئەوینداری ڕاستەقینە دەزانی. دووریش لە خولیاکانی ئەوان من زیاتر حەزم لە دنیای سینەما بوو، هیوایەتم فیلمەکانی (جۆن تراڤۆڵتا) بوو. وەکو ئەو جگەرەم دەکێشا، وەکو ئەو قسەم دەکرد، وەکو ئەو جلم لەبەر دەکرد. لە ڕاستیدا هەموو فیلمەکانی تراڤۆڵتاشم نەدیبوو. چونکە زۆر کەم فیلم دەستدەکەوتن.

بەڵام بەهاکان لە هەولێر هەموویان جیاوازتر بوون. کەلتوورەکەش جیاوازتر بوو. زۆربەی قوتابییەکانی قوتابخانەکەمان کوڕی چینێکی  دواکەوتووی کۆمەڵگا بوون. بە هیچ شێوەیەک کەسی تێدانەبوو سروشتی لە سروشتی شۆڕشییەکانەوە نزیک بێت. شتی وا هەر نەبوو هاوڕێیەکت هەبێ دوو کەپڵی هەبووبێ و لە تەنیشتتەوە جگەرە بکێشێ و هەموو ڕۆژێک بەدوای نوکتەی نوێدا بگەڕێ و هەموو هەوڵی بۆ ئەوە بێت قاقای برادەران بوروژێنێت. بەڵکو لە هەولێر و بەتایبەتی لە قوتابخانەی وڵات قوتابییەکانی بە گشتیی لە چوار جۆر کۆمەڵ پێکهاتبوون:

جۆری یەکەمیان هەولێرییەکان بوون. بەڵام ئەوانەی هەولێریی ڕەسەن بوون زۆر دەگمەن بوون. ئەوانی تریان هەموو خەڵکی چواردەور و کوێرەدێی هەولێر بوون و لە گەڕەکی کوورانی عەنکاوەدا کۆببوونەوە. بە گشتی خەڵکانێکی بێوەی بوون و زیانیان بۆ کەس نەبوو. خوێندنی خۆیان دەخوێند و تەنکەهاوڕێیەتییەکی هەموو کەسێکیان دەکرد و یان بۆ ماڵەوە، یان بۆ کار دەچوونەوە. چونکە زۆرێکیان کاریاندەکرد. عەشایەری زۆر تۆخ بوون، خوانەخواستە لەگەڵ یەکێکیاندا ببوایە بە دەنگەدەنگت هەریەکێکیان فەیلەقێکی لە پشتەوە بوو، ژیانتیان دەکرد بە دۆزەخ و هاکازانیت دوژمنداریت. دەردی خۆیان دەیانوت “ئەنگۆ کوو عەشیرەتتان نییە؟ ئێستا مە عەشیرەتەکمان لە پشتێیە، هەر ئەوە نییە، لە خینی خۆم لە خینی خۆم پێنجسەد کەسی دێتە بەرکم و شەڕم لەسەر دەکەن. کێ پەنجەکم لۆ دڕێژکاتن ڕاست دەیدەنە عەردی لە برم“.

جۆری دووەم؛ ئاوارەکانی سلێمانی بوون. لە ڕاستیدا کەسیان خەڵکی ناوشاری سلێمانی نەبوون، بەڵکو خەڵکی چواردەوری سلێمانی بوون. هەرچەندە ئەم گەواهینامەیەم ڕەنگە دڵی هەندێک خوێنەر خۆشنەکات، بەڵام بەلامەوە گرنگ نییە و هەر دانیپیادەنێم. ئاوارەکانی سلێمانی لە هەولێر بەتایبەتی ئەوانەی من لەگەڵیاندا هەڵسوکەوتمدەکرد؛ خەڵکانێکی کەمنەزاکەت بوون. هەولێرییەکان بەدەستیانەوە دادوبێدادیان بوو. هەڵدەسان و دادەنیشتن لە هیچوخۆڕایی گاڵتەیان بەو کوڕە داماوانە دەکرد. تەنانەت وایلێهاتبوو، هەولێرییەکان پێیاندەوتم “ئەتوو کوو خەرکێکی سولەیمانیت؟ ئەدی نە قسەکمان پێدەرێیتن، نە نوکتەکمان لەسەر دەکەیتن؟ ئەتوو و ئا ئەم وەعشییانەی گەلەکتان فەرقە“. تەماشا، خەڵکانێکی بەرباد چۆن وێنەی ئێمە لە یادگەی خەڵکانێکدا کە گرتویاننەتە خۆیان ناشریندەکەن.

جۆری سێیەم گاورەکان بوون. ئەمانیش چەند جۆرێک بوون. خۆشمەشرەبترینیان گاورەکانی شەقڵاوە بوون؛ کە تێکەڵاوبوونی کۆمەڵایەتیی لایان سروشتیی بوو. گاورەکانی عەنکاوە جۆرێکی تریان بوون کە هەرگیز لەگەڵ ئێمەدا تێکەڵاو نەدەبوون و ئەوەی هەستمان پێدەکرد بە چاوێکی سووک تەماشایاندەکردین. ئیتر ناشزانین ئایا لە ناوەڕۆکدا وابوو یان نا. بەڵام دیاربوو کە ئەوانیش پێشتر لە لایەن هەندێ کەسی بە ڕقی ئاینیی گۆشدراوەوە هەراسانکراون و ئێمە مامەڵە لەگەڵ کاردانەوەدا دەکەین، نەک کارەکە خۆی. تاکوتەرا گاوری بەغداییشی تیابوو کە کوردییان نەدەزانی، ئەمان لە عەنکاوەییەکان داخراوتر بوون.

جۆری چوارەمیش پەڕەوازەکان بوون. یەک دوو دهۆکی و زاخۆیی و ڕۆژهەڵاتی و کوڕێکی ئاوارەی کەرکووکی بوون. خێزانەکانی ئەمانیش هەر بە بۆنەی حیزب یان چالاکیی ڕامیارییەوە لە هەولێر گیرسابوونەوە. بەڵام بە گشتی ئەمان نادیارترین جۆر بوون. زۆرجار کەس نەیدەزانی کە هەن، ئەوەندە بێدەنگ بوون.

بە گشتی، لە چاوی هەولێرییەکانەوە وەک ئاوارەیەکی سلێمانی تەماشادەکرام. لە ناخمدا ئەمەم پێخۆش نەبوو. چونکە ئێمە ئاوارە نەبوین و هەرگیز توخنی هیچ حیزبێک نەکەوتبوین. لەوەتەی هەبووین خێزانێک بوین؛ لە نەهامەتییەکانماندا سەرمان بۆ کەس دانەنەواندووە و لە نسکۆکانیشماندا بە پێی خۆمان هەستاوینەتەوە. هەمیشە بە خۆمان پشتمان بەستووە و چاوەڕێمان نەکردوە کەس پایەبڵندمان بکات. ئەمە جگە لەوەی کە هەرگیز متمانەیان پێنەدەکردم، چونکە نەک تەنها لایانوابوو کە من درۆ دەکەم و ئاوارەی سلێمانیم، بەڵکو پێیانوابوو کە سووسەکەری حیزب بووم. کەس بڕوای نەدەکرد کە کەسێک هەبێ لە سلێمانییەوە بە خۆشیی خۆی بۆ هەولێر هاتبێ و بییەوێت لاپەڕەیەکی نوێ لە ژیانیدا هەڵبداتەوە.

بۆ ئەوەی لە گاورەکان نزیک ببمەوە، هەوڵمدەدا فێری سریانی بم. لەگەڵ کوڕێکدا نزیک بوومەوە کە گاوری شەقڵاوە بوو، ناوی (ماڕتن) بوو. لەوەوە چەند وشە و دەستەواژە و ڕستەیەکی کەم فێرببووم و هەمیشەش لای کۆمەڵی گاورەکانەوە گوێقوڵاغ بووم تا زمانەکەیان فێرببم. بەڵام هەرگیز نەمتوانی ئەو بەربەستە بشکێنم و ببم بە برادەرێکی نزیکی هیچ کامێکیان چونکە لە چاوی ئەواندا من هەر موسوڵمان بووم و غەیرەدین بووم.

لای ئاوارەکانی سلێمانیش، هەرگیزاوهەرگیز متمانەم نەبوو. چونکە من وەکو ئەوان لە دوای سیویەکی ئابەوە بۆ هەولێر نەچووبووم و پارتی نەبووم. ئەگەریش هەندێ جار خۆمهەڵدەکێشا و درۆم دەکرد؛ گوایە من پارتیم و زۆر تۆخیشم، ئەوانیش کە لەوسەرەوە هاتبوونەوە، چێژیان لە درۆکانم دەبینی. هەرچەندیشم دەکرد، نەمدەتوانی ئەم درۆیەیان بۆ بسەلمێنم.

لەناو هەموو ئەم قوتابییانەدا تەنها بووم بە هاوڕێی کوڕێکی مەهابادی (ڕێبوار) و کوڕێکی کەرکووکی (عەدنان) و کوڕێکی خۆشناوەتی (ڕۆژگار). خۆشناوەتییەکەیان نەبێ، دوانەکەی تریش هەر ئاوارە بوون، بەڵام لەچاو ئەوانی تردا بە حەوت ئاو شۆرابوونەوە و کەسانێکی بەڕێز بوون و ئەوەندە بە ڕق گۆشنەدرابوون و ئەوەیان لا گرنگ نەبوو من چیم و کێم. بە گشتیش ئەم ئاشنایەتییە لە کۆتایی ساڵدا پتەوتر بوو، ئەگینا لە سەرەتادا هەر هاوپۆلی بوو.

هەرچۆنێک بوو، ساڵی یەکەمی ژیانم لەوێ کە ساڵی دووەمی پۆلی سێیەمی ناوەندیم بوو تەواومکرد و بۆ چواری ئامادەیی (پۆلی دەیەمی ئێستا) دەرچووم. لێرەش هاوشێوەی مناڵیم تا ڕادەیەک گۆشەگیر بووم و زۆربەی کاتەکانم لە ماڵەوە بەسەردەبرد.لە ماڵەوەش هەر لەسەر کۆمپیوتەر بووم. خۆم فێری بەرنامەکانی (ڤیژوەڵ بەیسک) و (ماکرۆمیدیا فلاش) دەکرد کە دواتر کۆمپانیای (ئەدۆبی) کڕییەوە و ئێستا بە (ئەدۆبی فلاش پڕۆفیشنەڵ) بەناوبانگە. میرانی برام هانیدەدام کە ڤیژوەڵ بەیسک باش فێرببم. ئەگەر خەریکی کۆمپیوتەریش نەبوومایە ئەوا زۆربەی کاتە بەتاڵەکانم بە کتێبی (مێژووی ئەدەبی کوردی)ی عەلادی سەجادی و (دیوانی نالی)یەوە بەسەردەبرد. بە داخەوە، تا ئێستاش لە بەرنامەی ڤیژوەڵ بەیسکدا لە هەنگاوی سەرەتایی زیاتر نەڕۆیشتوومەتە پێشەوە.

قۆناغی ئامادەیی

ئەم بەشە لە ئایندەدا وەک ئەوانی تر دەتەسەلێنم. بەڵام بە کورتی؛ ساڵی یەکەمم لە پۆلی چوارەمی ئامادەییدا (دەی ئێستا) دەرنەچووم و دواتریش چوومە قوتابخانەی عەنکاوەی کوڕان. لەوێش ساڵی دووەم هەر دەرنەچووم و پاشان بۆ سلێمانی هاتمەوە و خرامە قوتابخانەی ئێواران. لە (قوتابخانەی هەرێمی ئێواران) لە سلێمانی جادەی دادگای کۆن هەر سێ ساڵی چوارەم و پێنجەم و شەشەمی وێژەییم تەواوکرد.

زانکۆ

زانکۆی سلێمانی کەمپی کۆن
زانکۆی سلێمانی کەمپی کۆن

لە پۆلی شەشەمدا کۆلێژی شەریعەم بۆ هاتبۆوە. بەڵام ئەوساڵە کوردیی ئێواران کرایەوە و نمرەی نزمتری لە شەریعە دەویست. منیش کە لە مناڵییەوە خولیایەکی وێژەوانیم هەبوو، کۆلێژەکەم بۆ (سکوڵی زمان و وێژەی کوردیی زانکۆی سلێمانی – ئێواران) داگرت. بە یەکێک لە باشترین بڕیارەکانی ژیانمی دادەنێم.

من سکوڵی زمان و وێژەی کوردیی زانکۆی سلێمانیم لە ساڵی 2012دا بە پلەی بەکالۆریۆس تەواوکردووە. ئەم بڕوانامەیە بۆ من بەس نەبوو کە لە ئیشەکانمدا فریامبکەون. بۆیە لەگەڵیشیدا هەموو کۆرسەکانی مایکرۆسۆفت ئۆفیسم بە ئۆنلاین تەواوکرد و پاش ئەنجامدانی هەموو تاقیکردنەوەکانی مایکرۆسۆفت بۆ ئۆفیس، توانیم ببم بە خاوەنی بڕوانامەی ماستەر لە ئۆفیسدا لە 17ی شوباتی 2013دا. ئەمە ئەوە دەگەیەنێت کە من شارەزاییەکی تەواوم هەیە لە:

  • پسپۆڕ لە مایکرۆسۆفت وێرد.
  • پسپۆڕ لە مایکرۆسۆفت ئێکسڵ.
  • تایبەتمەند لە مایکرۆسۆفت پاوەپۆینت.
  • تایبەتمەند لە مایکرۆسۆفت ئەکسێسدا.
  • نەوا مکورجی لە کاتی کاری فیلمسازییدا
    نەوا موکرجی لە کاتی کاری فیلمسازیدا

لەو کاتەی خوێندکاری زانکۆ بووم، لەلاوە هەموو ئەمانەم دەخوێند و خۆمفێردەکرد (ئاریا و گۆرانیی ئۆپێرا، میتۆدی ستانیسڵاڤسکی بۆ نواندن، پیانۆژەندن، موزیکدانان، نووسینی فیلمنامە)

لە 2011 و 2012دا دەستمکرد بە خۆفێرکردنی فیلمسازیش، تا ئێستاش بۆ فیلمسازی خەریکی خوێندن و تاقیکردنەوەم. هەموو لایەنەکانی فیلمسازی دەخوێنم، وەک سینەماتۆگرافی و فۆتۆگرافی، ڕوناکی، دەرهێنان و دروستکردنی وێنا، شیکارکردنی فیلمنامە، ماکیاژ، مۆنتاژ…تد. ڕەنگە ئەمە ببێتە پیشەی ئایندەم.

بوون بە موزیککار

لە هاوینی ساڵی 2006دا بۆ جاری دووەم هەوڵی فێربوونی موزیکم دا. لەسەر بەرنامەی (مەیکمیوزیک فیناڵێ) خۆم فێری نووسینەوەی نۆتە دەکرد. دواتریش خۆم فێری پیانۆژەندن و موزیکدانان و ئۆپێرا دەکرد. لە ڕاستیدا دەمەویست خولیای گۆرانیبێژانی مناڵیم پەرەپێبدەم. بەڵام نەمدەویست ڕاستەوخۆ بڵێم دەمەوێ ببم بە گۆرانیبێژ. چونکە دەترسام دژایەتیبکرێم.

زۆر کەس پێیانوتووم کە ” ناتوانیت لەم وڵاتەدا ببیت بە موزیککار”، ئەمە وڵاتی موزیککاران نییە! و ئەم قسە ڕەشبینانانە. لە کۆمپانیای ئاڤێستا یاد کەمال ڕەشید پێیدەوتم:

  • تۆ لە لۆژیکدا باشیت. مێشکت زوو کۆمپیوتەر وەردەگرێ. واز لەم موزیک و شتە بهێنە لە کۆمپیوتەردا زۆر لێهاتوو دەبیت.

هەروەها ڕێبینی برام دەیوت:

  • ژیانی خۆت بە بوون بە موزیککارێکی سەرنەکەوتوو تێکمەدە.

ڕێبین و ئەحمەدی برام لێدوانی ڕووخێنەریان لەسەر دەدام. هۆزان هەمیشە هەوڵیدەدا ئامۆژگاریکەرم بێت. بەڵام هۆزان تا ئێستاش کەسێکی وابەستە بە ئاینەوە. پێموایە ئامۆژگارییەکانی هەر لەسەر ئەو بنەما ئاینییەیە کە دەبێ ئامۆژگاریی خەڵکانی تر بکەیت، بەتایبەتی ئەوانەی دەسەڵاتت بەسەریاندا دەشکێتەوە. بەڵام بەداخەوە هەرگیز هیچ سوودێکم لە هیچ ئامۆژگارییەک نەدیوە کە لە مزگەوتەوە سەرچاوەیان گرتبێ. جگە لەوەی کە خەریکبوو دەروونمیان بەرەو تێکدان دەبرد. کارزان و میران و نزار لە منەوە دوور بوون و ڕایەکی ئەوەندە ئەوتۆیان لەسەر ئەم خولیا نوێیەم نەبوو. میران دەیوت زانکۆ تەواو بکە و چیت دەوێ بیکە. لەڕاستیشدا یەکێک بوو لە باشترین ئامۆژگارییەکان. ئەو دەیەویست لێهاتووییەکی پاڵپشتیم هەبێ ئەگەر هاتوو هونەر سەرینەگرت. خوشکەکەشم بە هیچ شێوەیەک نە لەگەڵ بوون بە موزیککاریی مندا بوو نە دژیشی بوو. دایکیشم دەیەویست ببم بە پارێزەر. چونکە لە خێزانەکەدا تەنها پارێزەرمان نەبوو. ئەم بڕیارە لەناکاوەی منی پێ هەرسنەدەکرا.

نەوا مکورجی لەکاتی موزیکژەندندا لە کافتریاکانی سلێمانی 2009
نەوا موکرجی لەکاتی موزیکژەندندا لە کافتریاکانی سلێمانی 2009

لە 2006 و 2007 و تا 2010ش زۆربەی کاتەکانی ڕۆژەکەم بە موزیکەوە بەسەردەبرد. مەشقکردن و موزیکدانان… زۆر شت لەم کاتەدا ڕویاندا. لە 2009 و 2010دا دەستمکرد بە موزیکژەندن لە کافتریا و ڕێستۆرانتدا و جارجار بەرنامەیەکی موزیکیم سازدەکرد. هەرچەندە زۆرێک لە ئامادەبوانی بەرنامەکانم تێنەدەگەیشتن کە من چی دەکەم و چی دەژەنم. چونکە زۆربەی خەڵک چاوەڕێدەکەن تۆ ئەو موزیکە بژەنیت کە لای ئەوان پەسەندە، بەڵام کاتێک تۆ ئەو موزیکانە دەژەنیت کە لای خۆت پەسەندن و خۆت خۆژەنی دەکەیت ڕەنگە پێتبڵێن “موزیککارێکی باش نییە”. بەهەرحاڵ، ئەم موزیکژەندن و بەرنامانە داهاتێکی وای بۆ من نەبوو، بەڵام لە ژیانمدا ئەزموونی زۆر باش بوون. هاوکات وەک موزیککار هەمیشە پێویستت بەوە هەیە کە موزیک بۆ خەڵک بژەنیت.

هەروەها بەشدارییم لە چەند کۆنسێرتێک و چەند بۆنەیەکی تری موزیک و هەندێ بەرنامەی تەلەفیزیۆنیشدا دەکرد. هەروەها هەندێ کۆنسێرت و بەرنامەی تایبەت و شەوی تایبەتیشم بە خۆم سازدەدا لە هۆڵ و ئەو شوێنانەی موزیکم تێیاندا دەژەندن.

وەک موزیکدانەر

سینکۆپاڕتی - نەوا مکورجی

موزیکدانان، چ پێشتریش و چ ئێستاش، زۆرترین بەشی لە بیرکردنەوەی مندا داگیرکردووە. ئەوەندەی بیرمبێت، هەمیشە حەزمکردووە ببم بە موزیکدانەر. وەک ئەوەی لە مناڵییمەوە حەزملێبوو. تەنانەت پێش ئەوەشی بەڕاستی فێری موزیک ببم، کوێرانە هەوڵمدەدا بە بەرنامەی (مەیکمیوزیک فینالێ) موزیک دابنێم. هەندێجار موزیکەکە بە ڕێکەوت باش دەردەچوو، هەندێجاریش زۆر خراپ! ڕەنگە هێشتاش هەندێکم لەم موزیکانە مابێت کە بە ڕێکەوت دامناون.

لە ماوەیەکی زۆر کورتدا، موزیکدانان بوو بە گەورەترین خولیای من. بەردەوام هەوڵمدەدا. ئەو کاتە بوو کە لە خوێندنگای ئامادەیی بووم و بەدزییەوە زۆربەی کاتەکانی کۆششکردنی خوێندنم بە موزیکدانان دەدا. هەندێجار بێ هەستان سیانزە سەعاتی تەواو لەسەر یەک پارچە موزیکێک بەسەردەبرد کە خۆشم نەمدەزانی چییە! هەموو شتێکم ناودەنا “فەنتازیا”، بیرۆکەیەکی وام هەبوو کە “فەنتازیا” فۆڕمێکی دیاریکراوی موزیکی نییە!

نەوا مکورجی 2016
نەوا موکرجی 2016

سێ چوار مانگێک دوای ئەم خووە بەردەوامەم، پارچە موزیکییەکم دانا کە لە پارچەیەکی تەواو دەچوو! دووبارە ناومنایەوە “فەنتازیا”. بۆلای یەکێک لە باشترین موزیکدانەرە کوردەکانم برد و پیشانمدا. بڕواینەکرد هیی خۆم بێت و داوایکرد کە خۆم بیژەنم. موزیکەکەشم لەوە قورستر بوو کە بتوانم خۆم بیژەنم. ئەوکات کە موزیکەکم دادەنا بۆ توانای ژەندنی ئەوکاتی خۆمم دانەدەنا. بەڵکو بۆ پیانۆژەنی ڕاستەقینەم دادەنا. زیاتریش لەسەر موزیکدانان جەختمدەکردەوە نەک ژەندن. ئەوەی چاوەڕێمدەکرد لەو موزیکدانەرە بە پێچەوانەوە هاتەدی. لێمتووڕە بوو بەوەی کە وایهەستدەکرد درۆدەکەم. لە بەرامبەر بێبڕواییەکەی ئەودا بزەیەک گرتبوومی. بەڵام ئەو بزەیە تەواو ئەوی تووڕەکرد و وایهەستکرد کە من سووکایەتیی پێدەکەم. تەواو لێمتووڕە بوو و وتی “مناڵێکی درۆزن هاتۆتە ماڵەکەمەوە و وا بە ئاسانی گاڵتەمان پێدەکات! ئەگەر ماڵی خۆم نەبوایە خۆم دەمزانی چیم دەکرد!” پاش ئەو تووڕەبوونەی من هیچ شتێکی ترم نەکرد و پاش چارەکێک ساردبۆوە. وابزانم لەناو خۆیدا هەستی بەوە کرد کە ئەو تووڕەبوونە هیچ پێویست نەبوو. هەندێک پەڕتووکی پێشکەشکردم. یەکێکیانم لێوەرگرت و سوپاسمکرد و تا ئێستاش ئەم تێبینییەم لەسەر ئەم پەڕتووکە ماوە و هەڵیشمگرتووە.

هەرگیز جارێکی تر ئەو موزیکدانەرەم نەدییەوە.

پاشتر، دوو موزیکی ترم دانا، ورەم بە خۆم دا و یەکێکیانم ناومنا “سۆناتا”، ئەوەی تریشم ناونا “کۆنشەرتۆ”. بۆ لای مامۆستا نەجات ئەمینم برد. ئەو کۆمەڵێک تێبینیی بەنرخی سەبارەت بە بەئۆرکێستراکردن پێدام. پاشان ئاماژەیکرد کە ئەو کارە سۆڵۆکە سۆناتا نییە و باشترە خۆم فێربکەم کە سۆناتا چییە. ئەو تێبینییانەی مامۆستا نەجات بۆ من ڕێنموونیکەری گرنگ بوون و سوپاسی دەکەم.

لەسەر دانانی موزیکی کورت بەردەوامبووم. لە ساڵی 2009دا لە زانکۆ تیۆرییەکانی وێژەمان دەخوێند، ڕۆژێک ئەو بیرۆکەیەم بۆ هات کە چەند پارچە موزیکێک لەسەر سیستمێکی نوێی موزیک دابنێم کە خۆم دامنا. ئەمەش لە کۆتاییدا سیستمی “مێژووییزم” دەرچوو. هەندێک لە بنەما و یاساکانیم نووسییەوە. بە ئینگلیزیش ناومنا “هیستۆریزم”. بەڵام لە ئایندەدا بۆمدەرکەوت کە هەندێک موزیکدانەری تر هەبوون کە لەم چەشنە موزیکەیان داناوە، بەڵام ناوێکی هاوشێوەی هیستۆریزمیان لێنەناوە.

پاشان زیاتر و زیاتر خۆم فێردەکرد و زیاتر خەریکبووم و بیرۆکەی نوێم لە موزیکەکانمدا جێبەجێدەکرد.

تا ئێستاش هەر خەریکم و بەردەوامم.

وەک پیانۆژەن

نەوا مکورجی لە نمایشی شانۆگەریی مارا-ساددا 2016
نەوا موکرجی لە نمایشی شانۆگەریی مارا-ساددا 2016

لەڕآستییدا گەنجێکی سەرلێشێواو بووم، لەناو خولیا زۆرەکانمدا ونببووم. وەک هەموو گەنجێکی تر دەمەویست ببم بە هەموو شتێک و دەشمویست لە هەموو شتێکدا سەرکەوتووترین کەس بم! نیوەڕۆیەک لەسەر قەنەفەیەک بە ئاوەژویی پاڵکەوتبووم (ئەم جۆرە دانیشتنە یەکێکە لە ئەدگارەکانم) و بیرمدەکردەوە ببم بە چی؟ پاشان بەخەیاڵمدا هات کە لە پەڕتووکخانەکەی براکەمد بەدوای هەندێ پەڕتووکی موزیکدا بگەڕێم. پەڕتووکێکی عەرەبییم دۆزییەوە ناوی “بتهوفن, ابو السمفونيات” بوو، خوێندمەوە. سەبارەت بە ژیانی گشتیی بێتهۆڤن بوو. بە زمانێکی ساکار نووسرابوو. لەناکاو بڕیارمدا بۆ سەر کوردیی وەربگێڕم. خۆمم بەم کارەوە سەرقاڵکرد و لە ناوەڕاستی وەرگێڕانەکەدا بیرمکردەوە کە سەرچاوەی تریشی تێکەڵاوبکەم. پێموابوو کە ئەم کارە زانیارییەکان زۆرتر دەکات. بۆ بازاڕ چووم و پەڕتووکی ترم لەسەر بێتهۆڤن پەیداکرد. پاشان لە لای ترەوە وتار و نوسراوم لەسەر بێتهۆڤن کۆکردەوە و لەگەڵ یەکدا گونجاندمن و کرا بە پەڕتووکێک بە ناوی “بێتهۆڤن، ئیمپڕاتۆری مۆسیقا” و پاش دوو ساڵ لە ساڵی 2008دا بنکەی ئەدەبی و ڕوناکبیریی گەلاوێژ بۆیان بڵاوکردمەوە. ئێستا ئەم پەڕتووکە بە یەکێک لە خراپترین کارەکانم دادەنێم.

هەندێک لە موزیکەکانی بێتهۆڤنم لە ئینتەرنێتەوە دابەزاندبوو و گوێملێدەگرتن. بەتایبەتی کارەکانی کە بۆ پیانۆ دایناون. بە شێوەیەک لە شێوەکان ئەو پەڕتووکە پاڵنەرێکی زۆر گەورە بوو بۆ ڕێبەریکردنم بۆ بوون بە پیانۆژەن. بۆچی پیانۆ؟ چونکە کە فێری پیانۆ بوویت؛ ئەوا ئاسانتر دەتوانیت هەموو ئامێرێکی تر فێربیت و تێگەیشتنێکی زیاترت بۆ موزیکدانان دەبێ. لەکۆتاییدا ڕێگای ژیانمم دۆزییەوە بۆ بوون بەو موزیککارەی کە هەمیشە دەمەویست ببم.

تەماشای وێنەکانی مناڵیم دەکرد تا بزانم کێ بووە بە موزیککار یان ئێستا خوێندکاری موزیکە و دەستمدەکرد بە تەلەفۆنکردن بۆیان. لەگەڵیاندا پەیوەندیم پتەوتر کرد. سەبارەت بە موزیک گفتوگۆمان دەکرد. لای من بابەتی هەرە گرنگ بوو، بەڵام لای ئەوان چونکە دەیانخوێند، زۆر خولیای نەمابوون و ببوو بە ڕۆتین. بەڵام لای من خەون بوو! لەسەر خوێندنەوەی بابەتی موزیکی و خۆفێرکردنی نۆتەش بەردەوامبووم.

بەم شێوەیە بڕیارمدا ببم بە پیانۆژەن و خۆم فێرکرد. پاشان لە هەندێ مامۆستاش نزیکبوومەوە. بەڵام ئەوەی ڕاستی بێ ئەمە تەنها دوو هەفتە زیاتری نەخایاند و حەوسەڵەم نەبوو بۆ هیچ مامۆستایەکی موزیک و گەڕامەوە بۆ شێوازی فێربوونەکەی خۆم. لەزۆر لایەنەوە پەشیمان نیم لەوەی بەم شێوەیە خۆم فێری موزیک کرد. بەڵام پەشیمانم کە بە شێوەیەکی ستاندارد فێری پیانۆ نەبووم. ئەمە هەم خاڵی لاواز و هەم خاڵی بەهێزی فێربوونەکەم بوو.

بەهەرحاڵ، ئەگەر بوون بە پیانۆژەن مەبەست ئەوەبێت کە هەر دەبێت وەک ڤان کلیبورن پیانۆ بژەنیت، ئەوا من تیاچووم! ئەگەر مەبەست ئەوەش بێت کە دەتوانیت پیانۆ بژەنیت… ئەوکات من پیانۆژەنم!