هۆنوسیاد: من سپیم و تۆش هەر دەبێ سپی بی

هۆنوسیاد

نەوا موکرجی

هۆنوس زۆر جار گێڕەرەوە و کەسێتیی چەقی ئەم چیرۆکانەیە، تا ڕادەیەکی زۆر وێنەی وێژەیی خۆمە. پاشگری -یاد پاشگرێکی گریکیی کۆنە بە واتای داستان، وەک: ئیلیاد، ئەینیاد، ئۆڵۆمپیاد، تیلێماخیاد. زۆربەی ئەم چیرۆکانەم لە کات و ساتی جیاوازدا نووسیوەتەوە و پەیوەندییەکی زۆریان بە یەکەوە نییە، جگە لەوەی چەند کەسێتییەکیان تێدایە و هۆنوس کۆیان دەکاتەوە. زیاتر هەندێ یادداشتی خۆمن و لە کاتی خۆیاندا بە زمانی ئاسایی نووسیومنەتەوە، بەڵام کە زیاتر پڕۆڤەی هونەری نووسینم دەکرد، وردەوردە ئەم نووسینانەم چاک کردووە و زمانێکی وێژەییانەم پێیان بەخشیوە. لە ماوەی ڕابردوودا زۆر هەوڵم داوە ئەم کورتەچیرۆکانە بە یەکەوە بلکێنمەوە و ڕۆمانێکی لێ دروست بکەم، بەڵام لەبەر سەرقاڵی و کەمیی کات نەمتوانیوە. وا لەم پەڕتووکەدا وردەوردە کۆیان دەکەمەوە. هیوادارم خوێنەری بەڕێز چێژیان لێ ببینێ، سوپاس بۆ کات و خوێندنەوەتان.

نەوا

٩ی ئایاری ٢٠٢٠

من سپیم و تۆش هەر دەبێ سپی بی[1]

هۆنوس، دواهەمین شەوی ڕەمەزان، لە گەڕەکی بەکرەجۆی شاری سلێمانییەوە بۆ گەڕەکی ڕاپەڕینی شاری سلێمانی دەچوو. تەکسییەکی ڕاگرت و لەگەڵیدا مامەڵەی کرد. هەرچەندە مامەڵەکەی بە دڵ نەبوو، بەڵام لەبەرئەوەی کە دەبوو زوو بە جێ بگا، سەرکەوت.

دێم و ناترسم لە پەرژینی بەزی

هەر پەری سەرکەوت و دێوەزمە بەزی[2]

هەر پاش چەند چرکەیەک شۆفێرەکە کەوتە لێکۆڵینەوە و پرسی: «ماڵتان لە کوێیە؟» هۆنوس بۆ ئەوەی تەکسیگێڕ تێبگا کە پرسیاری تایبەتیی پێ خۆش نییە، وچانێکی دا، ئینجا پرسی: «بۆچی؟» تەکسیگێڕ وتی: «هەر وا». هۆنوس لە کورتی بڕییەوە و وتی: «لە شوێنێکە». تەکسیگێڕ یەکسەر بە پرسیارێکی تر کۆتایی بە ناقۆڵایی پرسیاری یەکەمی هێنا و پرسی: «ئەی کارت چییە؟» هۆنوس دیسان وچانێکی تری دایەوە و ئینجا وەڵامی پرسیارە ناپێویست و ناقۆڵاکەی بە پرسیارێکی تر دایەوە و پرسی: «بۆچی؟» تەکسیگێڕ وتی: «ئەرێ ئەوە چییە؟! تۆ زۆر لە خۆت ئەترسی!» هۆنوس وتی: «نا، لە خۆم ناترسم، بەڵام دەمەوێ تێبگەم بۆچی ئەم پرسیارانە دەکەی؟» تەکسیگێڕ وتی: «هەر وا…» هۆنوس هیچ وەڵامێکی نەدایەوە. کە تەکسیگێڕەکە زانی وەڵام نییە، ویستی بوێری و مەردێتی و شەرەفی ڕۆتین و باوی هۆنوس تاقی بکاتەوە، پرسی: «چییە ناوێری بڵێی کارم چییە؟» هۆنوس بە ساردییەوە وەڵامی دایەوە و وتی: «با، دەوێرم. بەڵام نازانم بۆچی ئەوەندە بە لاتەوە گرنگە کە کار و ماڵی من بزانی». تەکسیگێڕ بێ یەکودوو، پرسی: «ژنت هێناوە؟»

ئۆهۆ! جا ئەمە ناوەستێ! وەڵامی مەدەرەوە.

هۆنوس وەڵامی نەدایەوە. تەکسیگێڕ بەردەوام بوو لە لێکۆڵینەوە بێهوودەکەی، وتی: «نا، نا، دیارە ژنت نییە!» هۆنوس پرسی: «بە چیدا دیارە؟» تەکسیگێڕ وتی: «هیلاک دیار نیت». هۆنوس پرسی: «مەگەر ئەوەی ژنی هەیە هیلاکە؟» تەکسیگێڕ وتی: «ئای». هۆنوس تەنها همەی هماندنێکی بۆ هماند و هێور و هێمن بوو.

ئەی جەنابی ناجەناب، ئەگەر پێت وایە لە من زیاتر پرسیارت هەیە، ئەوا هەڵەی. من هەموو پرسیارەکانت… کاکە هۆنوس، تۆ زۆر شانازی بەوەوە دەکەی کە پرسیارت زۆرە، بەڵام وا دەبینی کە هەموو پرسیارێک شایستەی وەڵام و تەنانەت کردنیش نین! کەواتە لەمەوە ئەوە فێر دەبی کە هەمیشە کەسێک بە ڕۆشنبیر مەزانە کە تەنها بانگەشەی ئەوە دەکا کە پرسیاری زۆرە.

تەکسیگێڕ زیاتر کەوتە هەڵکۆڵین و پرسی: «ئەی چەن ساڵی؟» هۆنوس هەر وەڵامی نەدایەوە. تەکسیگێڕ بە بزەیەکی قێزەونەوە پرسی: «چییە ناوێری ئەوەش بڵێی؟» هۆنوس پرسی: «کاکە، تۆ کچم دەدەیتێ، یان تەکسیت پێیە و بە پێنج هەزار چوار بست لێدەخوڕی و دامدەگری و ئیتر یەکتر نابینینەوە؟» تەکسیگێڕ وتی: «کاکە، وا نییە، خۆشە دوو قسە بکەین». هۆنوس وتی: «دوو قسە؟ ئێ باسی شتێکی تر بکە. باسی بۆنیت و چەمەلەغی ئوتومبێلەکەتم بۆ بکە. ئەمانە قسەن، نەک پرسیاری تایبەت بە ژیانم».

بە لای دوکانی مەیفرۆشێکدا تێپەڕین. تەکسیگێڕ یەکسەر هەڵیدایە و بە پەستییەوە وتی: «ئەه! دە فەرموو دەی! ئەوە ئەویش کردیەوە». هۆنوس پرسی: «چی؟» تەکسیگێڕ وتی: «دوکانی مەشرووبەکە». هۆنوس پرسی: «پێت ناخۆشە؟» تەکسیگێڕ وەڵامی دایەوە و وتی: «ئەی چی! با ئەمشەویش نەبووایە و لە بەیانی جەژنەوە بیکردایەتەوە خۆ چی دەبوو؟» هۆنوس وتی: «قوربان، ئەویش وەک من و تۆ کار دەکا، مانگێکە فلسێکی پەیدا نەکردووە. خۆی هەر نەدەبوو دابخرایە تا ئێستا بکرێتەوە!» تەکسیگێڕ بە سەرسامییەوە پرسی: «چی؟ ئەوە تۆ چی دەڵێی؟» هۆنوس بە هێوری وەڵامی دایەوە: «چی دەڵێم چی؟ نەدەبوو دابخرایە. ئەمە کەی ڕۆژوو و باوەڕە کە تۆ هەموو دەرگایەکی خواردن و خواردنەوەت لێ دابخەن و بڵێن دە فەرموو بە ڕۆژوو بە؟ باوەڕ و ڕۆژوو ئەوەیە لەناو هەزار کەسدا بیت و هیچیان باوەڕیان بەوەی تۆ نەبێ و تۆ ئەوە بکەی کە خۆت باوەڕت پێیەتی». تەکسیگێڕ وتی: «نا، ئاخر دەبێ ئەویش دایبخا»، هۆنوس پرسی: «بۆچی؟» تەکسیگێڕ وتی: «لەبەر ڕێزی ئێمە!» هۆنوس پرسی: «تۆ ئامادەی مانگێک هیچ کارێک نەکەی، لەبەر ڕێزی ئێزدییەک؟» تەکسیگێڕ وەڵامی دایەوە و وتی: «نا»، هۆنوس پرسی: «ئەی بۆچی بۆ ئەو پێت خۆشە مانگێک کار نەکا؟» تەکسیگێڕ وتی: «ئاخر کارەکەی من حەڵاڵە. تەکسی و دوکانی مەشرووب جیایە». هۆنوس وتی: «نەخێر، جیا نین، هەردووکیان بۆ بژێوی پەیداکردنن. لەوانەیە تۆ تەکسییەکە هیی خۆت بێ، ئەو داماوە دەشێ دوکانەکە هیی خۆی نەبێ و لەسەری شاگرد بێ»، تەکسیگێڕ وتی: «ئێ کێشەی خۆیەتی، ئەوەی ئێمە ڕاستە». هۆنوس پرسی: «ئەی تۆ بیرت لەوە نەکردووەتەوە کە ئەویش لە مێشکی خۆیدا خۆی بە ڕاست دەزانێ؟» تەکسیگێڕ وتی: «نا، ئەو ڕاست نییە» هۆنوس پرسی: «تۆ دەتەوێ ئەویش وەک تۆ بیر بکاتەوە؟» تەکسیگێڕ وتی: «بەڵێ» هۆنوس وتی: «ئێ، ئەوکات ئەویش وەک تۆ دەبوو بە تەکسیگێڕ. ئەگەر هەموومان وەک تۆ بیر بکەینەوە هەموومان دەبین بە تەکسیگێڕ و لە کۆتاییدا بە هەموومان بۆ یەک سەرنشین وێڵ دەبین!»

تەکسیگێڕستان. گێڕستان.

تەکسیگێڕی بیرگێڕ لە هۆنوسی بیروەرگێڕی پرسی: «ئێستا تۆ بۆچی بەرگریی لێ دەکەی؟» هۆنوس پرسی: «ئەی تۆ بۆچی هێرش دەکەیتە سەری؟ ئەو هیچ خراپەیەکی بۆ تۆ هەبووە؟» تەکسیگێڕ وتی: «ئەی چۆن! زیان لە ئاینەکەم دەدا. من موسوڵمانم!» هۆنوس پرسی: «توو هەرچی پیرۆز هەیە لات، تا ئێستا یەک جار لەمسەر بۆ ئەوسەر قورئانت خوێندووەتەوە؟» تەکسیگێڕ وتی: «کاکە، ئەوە بابەتەکە نییە» هۆنوس پێداگریی کرد و وتی: «پرسیارێکی ئاسانم لێ کردووی: خوێندووتەتەوە؟» تەکسیگێڕ وتی: «وەڵا کەم» هۆنوس پرسی: «لەمسەر بۆ ئەوسەر؟» تەکسیگێڕ وتی: «نەوەڵا»، هۆنوس پرسی: «نوێژ دەکەی؟» تەکسیگێڕ وتی: «ئەلحەمدولیلا» هۆنوس پرسی: «دوای ڕەمەزانیش؟» تەکسیگێڕ وتی: «وەڵا کەم» هۆنوس پرسی: «چۆن کەم؟ خۆ نوێژ ئۆکسجین نییە بە پلە بۆت دابنێن! یان نوێژ دەکەی یان نایکەی! کەم مەبەستت ئەوەیە بەیانی لە بری دوو ڕکعەت، تۆ یەکێکیان دەکەی؟ نیوەڕۆ دوو و عەسر دوو و ئێوارە دانەیەک و خەوتنانیش دوو؟» تەکسیگێڕ وتی: «نەوەڵا بە باشی نا» هۆنوس وتی: «کەواتە تۆ بە پێودانگی ئیسلامی بێ لەسەدا دوو نیو موسوڵمانی، ئیتر بۆچی هەڵدەکوتیتە سەر داماوێک کە وەکو تۆ لە شوێنێکی تردا بژێوی ژیانی دابین دەکا؟ یان بە ڕای تۆ دەبێ هەموو ئەوانەی بیستووتە حەرامن نەهێڵرێن ئینجا دڵت بە باوەڕەکەت خۆش دەبێ؟» تەکسیگێڕ باش تێنەگەیشت، پرسی: «چۆن؟» هۆنوس، وەک هەمیشە پرسیار بە پرسیار وەڵام دەداتەوە، پرسی: «دەزانی مەبەستم چییە؟ دەزانی پیاوی مەرد و بەتوانا کامەیە؟» تەکسیگێڕ پرسی: «کامەیە؟»

ئەمەتا، لێرەوەیە، سەموونی گەرم… بۆ بەرم!

هۆنوس پاش وچانەکەی مێشکی، بەردەوام بوو و وتی: «ئەوەی سوور دەزانێ دوژمن لەوێدا هەیە، بەڵام هەر دەچێ شەڕ دەکا». تەکسیگێڕ پرسی: «ئێ، ئەمە پەیوەندیی بە بابەتەکەی ئێمەوە چی بوو؟» هۆنوس وتی: «پەیوەندیی زۆرە! تۆ دەتەوێ هەموو دوژمنەکانت بۆ لە ناو ببەن و گۆڕەپانەکەت لە دوژمن و بارووت بۆ پاکتاو بکەن، ئینجا تفەنگێک بە شانتدا دەدەیت و سنگ دەردەپەڕێنی و دەڵێی من بوێرم و وا بەرگری لە خاک و نیشتیمانم دەکەم!» تەکسیگێڕ وتی: «تێناگەم چ پەیوەندییەکی بە بابەتەکەی ئێمەوە هەیە». هۆنوس گۆمەکەی بۆ قووڵتر کردەوە و وتی: «شاگردی چێشتخانەیەک کە بەڕۆژووە و خواردن بۆ خەڵک دادەنێ، زۆر زیاتر لە تۆ باوەڕی بەهێزترە کە دەتەوێ هەرچی پێی بوترێ خواردن و خواردنەوە بۆت لاببەن و دڵت خۆش بکەی بەڕۆژووی».

تەکسیگێڕ هیچی نەوت. پاش چەند چرکەیەک بێدەنگی گەیشتنە ڕاپەڕین بۆ ئەو شوێنەی هۆنوس دەیەویست بچێ. هۆنوس پێنج هەزاری لە گیرفانی بۆ دەرهێنا و پێی دا و وتی: «فەرموو، ئەمە پێنج هەزارەکەی کە دەبوو سێ هەزار بووایە و تۆ زیاترت داوا کرد»، تەکسیگێڕ بە بزەیەکی لە بزەی یەکەمی قێزەونترەوە پرسی: «چی؟ بێنە هەزاری ترم بەرێ!» هۆنوس بە سەرسوڕمانەوە پرسی: «چی؟ هەزاری تریش؟ شەش هەزار؟ بۆچی چییە؟!» تەکسیگێڕ وتی: «ڕاپەڕین دوورە!» هۆنوس وتی: «ڕاست دەکەی، ئەگەر لە هەولێرەوە بچی بۆ ڕاپەڕین لە سلێمانی، بەڵێ دوورە. بەڵام لە بەکرەجۆوە و هەر لە سلێمانییەوە دوور نییە!» تەکسیگێڕ وتی: «دە بێنە هەزاری ترم بەرێ»، هۆنوس وتی: «مامەڵەمان کرد، بۆ ئەو بستە ڕێگایە وتت پێنج هەزار و زۆر چاک پێم وتی بۆ کوێ دەچم. شایەنی سێ هەزار بوو، تۆ بە چواریش دانەمرکایتەوە، وەک هەمیشە، چونکە پێت وایە ڕاستی و ڕاستیش نیت!» تەکسیگێڕ وتی: «ئاخر دەریناهێنێ»، هۆنوس وەڵامی دایەوە و وتی: «با، دەریدەهێنێ»:

مەمکان لە ستیان دەردێنێ

بولبول لە باخان دەخوێنێ

هۆنوس بزەی گرت و بەردەوام بوو و وتی: «مانگێکە کار دەکەی! ئەو مەیفرۆشە داماوە مانگێکە کاری نەکردووە، هێشتاش فلسێک زیاتری نەخستووەتە سەر نرخی بیرەیەک. تۆزێ ویژدانت هەبێ!»

تەکسیگێڕی باوەڕباغە پێکەنینێکی باغەیی بۆ هۆنوس کرد و وتی: «هاهاها دەی ئەوە لەبەر تۆ!» هۆنوس وتی: «بیگرە و بڵێ خوا نەیبڕێ، دوو هەزاریشی زیادە! بڵێ خوا نەیبڕێ».

هۆنوس دابەزی و شۆفێرەکە وتی: «ئەوە ئێستا بە دواتا دێم بزانم کارت چییە و ماڵتان لە کوێیە» هۆنوس بە بزەیەکەوە پرسی: «ئەوە هەر لە دڵت دەرنەچووە؟»

هۆنوس دەرگاکەی بە هێمنی داخستەوە و ڕۆیشت.

لەبەر تۆ! لەبەر من! بەرم تاشیوە! مننەتت بە پاپووجەکانی پیرێژن! لەبەر من! یەکێ نەزانێ پێکەوە پێشمەرگە بووین! هۆنوسی سێیەم وتی: «کاک هێرش هەمیشە بۆ پێکەنین دەڵێ: «هەموو ئەفەریقا بێئەخلاقن!» کە هەمووان دەوەستن و بە چاوی پرسیار و گومان و وردبوونەوەوە تەماشای دەکەن، ئینجا ئەو دەڵێ: «ئێ خۆ دەزانم مرۆڤی باشیشی تێدایە، بەڵام خۆ ناچم یەک قوڕنەی گەورە بگەڕێم، ملیارێک کەس بپشکنم بزانم کامیان باشن و کامیان خراپن! بۆیە دەڵێم بێئەخلاقن!» هۆنوسی یەکەم پرسی: «کەواتە دەڵێی گوایە هەموو تەکسیگێڕێک بێئەخلاقن؟» هۆنوسی سێیەم وتی: «نا، دەمەوێ بڵێم هەموو ئاینزایەک بە ڕێژەی کەموزۆر تیرۆریست و زۆرسەپێنن. بەڵێ دەزانم خۆ مرۆڤی چاکیشیان تێدایە. بەڵام خۆ ناچم هەر هەموویان بپشکنم بزانم کامیان مرۆڤە چاکەکەیە!»

تەکسیگێڕ، خۆ مرۆڤی چاکیشیان تێدایە، بەڵام خۆ ناچم هەموویان بپشکنم بزانم کامیان مرۆڤە چاکەکەیە.

من ڕاستم. دەبێ چ هەڵەیەک لە بیرکردنەوەدا ڕوو بدا تا پێت وا بێ ڕاستی؟ باوەڕ. بێگومان باوەڕ. دوژمنی سەرسەختی تێگەیشتن و زانین… لەوێشەوە: هاوسۆزی.


[1] هێشتا دڵنیا نەبوومەتەوە لە ڕێکەوتی نووسین و پاکنووس کردن، نووسیومە: لە ١٧ی تەممووزی ٢٠١٥دا نووسراوە، لە ٩ی ئاداری ٢٠١٥دا پاکنووس کراوە. کە ئەمە هەڵەیە، لەم ماوەیەی ڕابردوودا بوو پاکنووسم کرد، کەمتر لە ساڵ یان ساڵ و نیوێک. نابێ ئەوە ڕاست بێ، جگە لەوەی لۆژیکی تێدا نییە. لە ١٢ی ئابی ٢٠٢١دا پێداچوونەوەی بۆ کراوە، لە ١٤ی ئاداری ٢٠٢٢ دیسان پێداچوونەوەم بۆی کرد.

[2] هۆنراوەی ناڵەی جوداییی هێمن موکریانی.