زنجیرەئۆپێرای موستیلەکەی نیبێلونگەکان

زنجیرەیەک ئۆپێرایە، بە دیاریکراوی چوار ئۆپێران، ڕیچارد ڤاگنەر دایناون. یەکەمیان ناوی زێڕەکەی ڕاینە، دووەمیان ناوی ڤاڵکیرییەکەیە، سێیەمیان ناوی زیگفریدە، چوارەمیان ناوی بوولێڵی خوداکانە. بە کۆی هەر چوار ئۆپێراکە دەوترێ زنجیرەئۆپێرای موستیلەكەی نیبێلونگەكان – Der Ring des Nibelungen.

وەك هەموو ئۆپێراكانی تری ڤاگنەر، خۆی ئۆپێرانامەکەی نووسیوە و لە ساڵی ١٨٤٨ەوە دەستیكردووە بە نووسینیان. هەرچەندە تەواوی زنجیرەكە لە ساڵی ١٨٧٤دا تەواوبووە، بەڵام لەو ساڵانەشدا جیابەجیا نمایشكراون. چیرۆكە سەرەكییەكە لە ئەفسانەكانی نۆرنەوە وەرگیراوه. ڤاگنەر لە سەرەتادا دەیویست ئۆپێرایەك بە ناوی مردنی زیگفریدەوە‌ بنووسێ، بەڵام پاش درككردن بەوەی لە پشت مردنی زیگفریدە‌وە هەندێ چیرۆك هەن كە پێویستە بگێڕرێنەوە، ئەوكات ویستی ئۆپێرایەكی تر بنووسێ بە ناوی گەنجێتیی زیگفریدەوە، بەڵام پاشان بیرۆكەكە فراوانتربوو بەوەی ئەم زنجیرەیە بنووسێ. هەرچەندە بە ڕای ڤاگنەر خۆی و هەندێ لە ڕەخنەگرانیش ئەم زنجیرەیە سیانینەیە نەك چوارینە، واتە لە سێ ئۆپێرا پێکدێن، نەک چوار! چونكە زێڕەکەی ڕاین بە «پێشباس» دەزانن نەك بە ئۆپێرایەكی سەربەخۆ. تەنانەت دەتوانی زێڕەکەی ڕاین بخوێنیتەوە و ببینی کە ڤاگنەر پەردەڕێژی بۆ ئەم بەشەی زنجیرەكەی نەكردووە. بەڵکو تەنها لە چوار دیمەن پێكدێ.

ڤاگنەر لە كۆتایی ساڵی ١٨٤٠ەکانەوە دەستیكرد بە نووسینی ئۆپێرانامەی زنجیرەكە و موزیكی زێڕەکەی ڕاینی لە ساڵانی ١٨٥٣-١٨٥٤دا نووسیوه. ڤاڵكیرییەكەی لە ساڵانی ١٨٥٤-١٨٥٦دا نووسیوە و لە یەك دوو ساڵی دواییشدا بەشێكی لە زیگفرید نووسییەوە، بەڵام دەستیهەڵگرت لە نووسینی. پاشان لە ساڵانی ١٨٦٩-١٨٧٤دا زیگفریدیشی تەواوكرد و دواهەمین ئۆپێرای زنجیرەکەشی تەواوکرد، کە بوولێڵی خوداكانە.

زێڕەکەی ڕاین یەكەم جار بە تەنیا لە ساڵی ١٨٦٩دا لە شاری میونیش نمایشكرا، ڤاڵكیرییەكە یەكەم جار لە ساڵی ١٨٧٠دا لە هەمان شار نمایشكرا، لە ساڵی ١٨٧٦یشدا هەموو زنجیرەكە پێكەوە لە شاری بایریوت لە ئەڵەمانیا نمایشكران.

کەسێتییەکان

خوداكان

ناو ڕۆڵ چینی دەنگ
ڤۆتان پاشای خوداكان، خودای ڕوناكی و هەوا و با باس-باڕیتۆن
فریكا ژنی ڤۆتان، خوداوەندی هاوسەرگیری میتزۆ سۆپرانۆ
فرەیا خوشكی فریكا، خوداوەندی خۆشەویستی و گەنجێتی و جوانی سۆپرانۆ
دۆنەر برای فریكا، خودای هەورەتریشقە باڕیتۆن
فرۆهـ برای فریكا، خودای بەهار و دڵخۆشی تینۆر
ئێردا خوداوەندی دانایی و زەوی كۆنتراڵتۆ
لۆگە نیوە خودا و نیوە مرۆڤ، خودای ئاگر تینۆر

مرۆڤەكان

ناو ڕۆڵ چینی دەنگ
زیگموند باوكی زیگفرید تینۆر
زیگلیندە دووانەخوشكی زیگموند سۆپرانۆ
زیگفرید كوڕی زیگموند و زیگلیندە تینۆر
هوندینگ مێردی زیگلیندە، سەردەستەی نیدینگەكان باس
گونتەر پاشای گیبیشونگەكان، كوڕی شا گیبیشونگ و شاژنە گریمهیلدە باڕیتۆن
گوترون خوشكی گونتەر سۆپرانۆ
هاگن نیوەبرای گونتەر و گوترون، كوڕی ئالبەریش و شاژنە گریمهیلدە باس

ڤاڵكیرییەكان، كچانی ڤۆتان

ناو ڕۆڵ چینی دەنگ
برونهیلدە ڤاڵكیری سۆپرانۆ
ڤالتراوت ڤاڵكیری میتزۆ سۆپرانۆ
هێلمڤیگە ڤاڵكیری سۆپرانۆ
گێرهیلدە ڤاڵكیری سۆپرانۆ
زیگرون ڤاڵكیری میتزۆ سۆپرانۆ
شڤێرتلایت ڤاڵكیری میتزۆ سۆپرانۆ
ئۆرتلیندە ڤاڵكیری سۆپرانۆ
گریمگێردە ڤاڵكیری میتزۆ سۆپرانۆ
ڕۆسڤایزە ڤاڵكیری میتزۆ سۆپرانۆ

كچانی ڕاین

ناو ڕۆڵ چینی دەنگ
ڤوگلیندە كچی ڕوباری ڕاین سۆپرانۆ
ڤێلگوندە كچی ڕوباری ڕاین سۆپرانۆ یان میتزۆ سۆپرانۆ
فلۆسهیلدە كچی ڕوباری ڕاین میتزۆ سۆپرانۆ

زەبەلاحەكان

ناو ڕۆڵ چینی دەنگ
فازۆلت پیاوێكی زەبەلاح باس باڕیتۆن
فافنەر پیاوێكی زەبەلاح، برای فازۆلت دواتر دەبێتە ئەژدیها باس

نیبێلونگەكان

ناو ڕۆڵ چینی دەنگ
ئالبەریش قەزەمێك باڕیتۆن
میمێ برای ئالبەریش تینۆر

کەسێتیی تر

ناو ڕۆڵ چینی دەنگ
باڵندەیەكی تەختەیی تەنها دەنگی دەبیسترێ سۆپرانۆ

ئۆپێرای یەکەم: زێڕەکەی ڕاین

ئۆپێرای دووەم: ڤاڵکیرییەکە

ئۆپێرای سێیەم: زیگفرید

ئۆپێرای چوارەم: بوولێڵی خوداکان