زنجیرەئۆپێرای موستیلەکەی نیبێلونگەکان

زنجیرەیەک ئۆپێرایە، لە لایەن ڕیچارد ڤاگنەرەوە دانراون. پێکهاتوون لە (زێڕەکەی ڕاین، ڤاڵکیرییەکە، زیگفرید، بوولێڵی خواکان). بە کۆی هەر چوار ئۆپێراکان دەوترێ (زنجیره‌ئۆپێرای موستیله‌كه‌ی نیبێلونگه‌كان – Der Ring des Nibelungen).

وه‌ك هه‌موو ئۆپێراكانی تری ڤاگنه‌ر، خۆی ئۆپێرانامەکەی بۆ نووسیوه‌. له‌ ساڵی 1848ه‌وه‌ ده‌ستیكردووه‌ به‌ نووسینی. هه‌رچه‌نده‌ ته‌واوی زنجیره‌كه‌ له‌ ساڵی 1874دا ته‌واوبووه‌، به‌ڵام له‌و ساڵانه‌شدا جیابه‌جیا نمایشكراون. چیرۆكه‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌ له‌ ئه‌فسانه‌كانی نۆرنه‌وه‌ وه‌رگیراوه. له‌ سه‌ره‌تادا (ڤاگنه‌ر) ته‌نها ده‌یویست ئۆپێرایه‌ك به‌ ناوی (مردنی زیگفرید)ه‌وه‌ بنووسێ، به‌ڵام پاش درككردن به‌وه‌ی له‌ پشت مردنی (زیگفرید)ه‌وه‌ چیرۆكگه‌لێك هه‌یه‌ كه‌ پێویسته‌ بزانرێ، ئه‌وكات ویستی ئۆپێرایه‌كی تر بنووسێ به‌ ناوی (گه‌نجێتیی زیگفرید)ه‌وه‌ به‌ڵام پاشان بیرۆكه‌كه‌ فراوانتربوو به‌وه‌ی ئه‌م زنجیره‌یه‌ بنووسێ. هه‌رچه‌نده‌ به‌ ڕای (ڤاگنه‌ر) خۆی و چه‌ندین ڕه‌خنه‌گر ئه‌م زنجیره‌یه‌ (سیانینه‌یه‌) نه‌ك (چوارینه‌)، چونكه‌ (زێڕەکەی ڕاین ) به‌ “پێشباس” ناوزه‌دده‌كرێ نه‌ك ئۆپێرایه‌كی سه‌ربه‌خۆ. ته‌نانه‌ت دەتوانی زێڕەکەی ڕاین بخوێنیتەوە و ببینی کە ڤاگنه‌ر په‌رده‌ڕێژی بۆ ئه‌م به‌شه‌ی زنجیره‌كه‌ی نه‌كردووه‌. ته‌نها له‌ چوار دیمه‌ن پێكدێ.

له‌ كۆتایی 1840ه‌كانه‌وه‌ ڤاگنه‌ر ده‌ستیكرد به‌ نووسینی ئۆپێرانامەی زنجیره‌كه‌ و موزیكی (زێڕەکەی ڕاین)ی له‌ ساڵانی 1853-1854دا نووسیوه. (ڤاڵكیرییه‌كه)ی له‌ ساڵانی 1854-1856دا نووسیوه‌ و له‌ یه‌ك دوو ساڵی دواییشدا به‌شێكی له‌ (زیگفرید) نووسییه‌وه‌، به‌ڵام له‌ نووسینی ده‌ستیهه‌ڵگرت. پاشان له‌ ساڵانی 1869-1874دا (زیگفرید)یشی ته‌واوكرد و به‌شی كۆتاییه‌كه‌شی كه‌ (بوولێڵی خواكان)ه‌ نووسی.

(زێڕەکەی ڕاین) یه‌كه‌مجار به‌ ته‌نیا له‌ ساڵی 1869دا له‌ شاری میونیش نمایشكرا، (ڤاڵكیرییه‌كه‌) یه‌كه‌مجار له‌ ساڵی 1870دا له‌ هه‌مان شوێن نمایشكرا، له‌ ساڵی 1876شدا هه‌موو زنجیره‌كه‌ پێكه‌وه‌ له‌ شاری (بایریوت) له‌ ئه‌ڵه‌مانیا نمایشكرا.

کەسێتییەکان

خواكان

ناو ڕۆڵ چینی ده‌نگی
ڤۆتان پاشای خواكان، خوای ڕوناكی و هه‌وا و با باس-باڕیتۆن
فریكا ژنی (ڤۆتان)، خواوه‌ندی هاوسەرگیری میتزۆ سۆپرانۆ
فره‌یا خوشكی (فریكا)، خواوه‌ندی خۆشه‌ویستی و گه‌نجێتی و جوانی سۆپرانۆ
دۆنه‌ر برای (فریكا)، خوای هه‌وره‌تریشقه‌ باڕیتۆن
فرۆهـ برای (فریكا)، خوای به‌هار و دڵخۆشی تینۆر
ئێردا خواوه‌ندی دانایی و زه‌وی كۆنتراڵتۆ
لۆگه‌ نیوه‌ خوا و نیوه‌ مرۆڤ، خوای ئاگر تینۆر

مرۆڤه‌كان

ناو ڕۆڵ چینی ده‌نگی
زیگموند باوكی (زیگفرید) تینۆر
زیگلینده‌ دوانه‌خوشكی (زیگموند) سۆپرانۆ
زیگفرید كوڕی (زیگموند) و (زیگلینده‌) تینۆر
هوندینگ مێردی (زیگلینده‌) سه‌رده‌سته‌ی (نیدینگه‌كان) باس
گونته‌ر پاشای (گیبیشونگه‌كان) كوڕی شا (گیبیشونگ) و شاژنه‌ (گریمهیلده‌) باڕیتۆن
گوترون خوشكی (گونته‌ر) سۆپرانۆ
هاگن نیوه‌برای (گونته‌ر) و (گوترون)، كوڕی (ئالبه‌ریش) و شاژنه‌ (گریمهیلده‌) باس
 

ڤاڵكیرییه‌كان (كچانی ڤۆتان)

ناو ڕۆڵ چینی ده‌نگی
برونهیلده‌ ڤاڵكیری سۆپرانۆ
ڤالتراوت ڤاڵكیری میتزۆ سۆپرانۆ
هێلمڤیگه‌ ڤاڵكیری سۆپرانۆ
گێرهیلده‌ ڤاڵكیری سۆپرانۆ
زیگرون ڤاڵكیری میتزۆ سۆپرانۆ
شڤێرتلایت ڤاڵكیری میتزۆ سۆپرانۆ
ئۆرتلینده‌ ڤاڵكیری سۆپرانۆ
گریمگێرده‌ ڤاڵكیری میتزۆ سۆپرانۆ
ڕۆسڤایزه‌ ڤاڵكیری میتزۆ سۆپرانۆ

كچانی ڕاین

ناو ڕۆڵ چینی ده‌نگی
ڤوگلینده‌ كچی ڕوباری ڕاین سۆپرانۆ
ڤێلگونده‌ كچی ڕوباری ڕاین سۆپرانۆ یان میتزۆ سۆپرانۆ
فلۆسهیلده‌ كچی ڕوباری ڕاین میتزۆ سۆپرانۆ

زه‌به‌لاحه‌كان:

ناو ڕۆڵ چینی ده‌نگی
فازۆلت پیاوێكی زه‌به‌لاح باس باڕیتۆن
فافنه‌ر پیاوێكی زه‌به‌لاح، برای (فازۆلت) دواتر ده‌بێته‌ ئه‌ژدیها باس

نیبێلونگه‌كان

ناو ڕۆڵ چینی ده‌نگی
ئالبه‌ریش قه‌زه‌مێك باڕیتۆن
میمێ برای (ئالبه‌ریش) تینۆر

کەسێتیی تر:

ناو ڕۆڵ چینی ده‌نگی
باڵنده‌یه‌كی ته‌خته‌یی ڕۆڵه‌كه‌ی ته‌نها بیستنی ده‌نگیه‌تی سۆپرانۆ

ئۆپێرای یەکەم: زێڕەکەی ڕاین

ئۆپێرای دووەم: ڤاڵکیرییەکە

ئۆپێرای سێیەم: زیگفرید

ئۆپێرای چوارەم: بوولێڵی خواکان